اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
143
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
پست [ سبوس ، سبوسه و نخاله ( معين ) [ جو . ( 19 ) - در " مر " ، " پس از ميوه ها تر " ، " و فقاع " آمده است . ( 20 ) - كلنگبين معرب آن جلنجبين ، معجوني كه از گل سرخ و انگبين ( عسل ( يا قند تهيه كنند 000 ( معين ( ( Rose Preserve آريانپور ) 0 ( 21 ) - در " مر " ، " پودينه " آمده است . ( 22 ) - " بسفايج " معرب " پس پايك " است ( معين ) 0 Polypody of the oak ( شليمر ) 0 بسفايج ، پسپايك - Fernpolypody ( 1 / 177 ) ( 23 ) - حاشا : آويشن شيرازي ( معين ) ، داروئي شبيه به آويش 000 ( ناظم الاطباء ) ، ( براي اطلاع بيشتر رجوع شود به لغتنامه دهخدا كه اين كلمه را بسيار مفصل و مشروح بيان كرده است ) 0 ( 24 ) - در ساير نسخه ها ، " تا عطسه " آمده است . ( 25 ) - در ساير نسخه ها ، " غرق " آمده است . ( 26 ) - در ساير نسخه ها ، پس از " عرق شود " ، " و فلافلى " آمده است . ( 27 ) - سنجرينا : معجوني است و از ادويه مركبه قويه است ( دهخدا ) ، شجرنياي بزرگ و كوچك ( قانون ) 0 ( 28 ) - مرزنگوش ، مرزنجوش ( Mouse - Ear آريانپور ) Sweet Majorum / ( شليمر ) 0 مرزنگوش - MouseEar ( 29 ) - در " مر " ، " به سبب آنكه اندر روشنائي دوست و دشمن را توان ديد و شناخت " آمده و مضمون همين مطلب در " كا " آمده است . ( 30 ) - در " مر " ، " نتوان " آمده است . ( 31 ) - در مج 1 ) ، " هر نفسي " آمده است . ( 32 ) - در " مر " ، " تنگ " آمده است و در " كا " ، نه " نيك " و نه " تنگ " هيچ كدام نيامده است . ( 33 ) - در ساير نسخه ها ، پس از كلمه " دارد " ، عبارت " و در وى بماند همچنان هر خيالي و صورتي كه خداوند اين علت را افتد به دشواري از اوزائل توان كرد " آمده است . ( 34 ) - نسخههاى " كا " و مج 1 ) ، " سيرز " هم اضافه دارند . در " مر " ، فقط " سپرز " آمده است . ( 35 ) - مراق : لايه خارجي پرده صفاق 000 ( معين ) صفاق داخلي چسبيده به جدا شكم كه همان ) Peritonaeum انگليسى ) ( Peritoine فرانسوي ) است . ( 36 ) - در " مر " : " مستولي " 0 ( 37 ) - شيق : آرزومند ( منتهي الارب ) ( از اقرب الموارد ) 0 آرزومند و حريص و پر ميل ( ناظم الاطباء ) ( تمام دهخدا ) 0 در " كا " ، بر بالاي كلمه شيق " اي شهوت جماع " آمده است . ( 38 ) - در اين قسمت يعني " علاج " در بعضي نسخه ها بمانند نسخه " مر " ، بعضي داروها اضافه بر نسخه اساس كار آمده است . بعلاوه ، در حاشيه نسخه " مر " قريب شانزده نيم سطري شروح و نسخههائى از داروها اضافه دارد . ( 1 / 178 ) ( 39 ) - شرح آن قبلا آمد . لازم به تذكر است كه در باره " ايارهها " يا " ايارجها " مطالب بسياري در كتب طبي گذشته آمده است . چنان كه در كتاب پنجم قانون قريب بيست نوع ايارج آمده است . از قبيل ايارج " جالينوس " و " بقراط " و " اندروماخس " و غيره . يكى از اين ايارجها كه ساخته " شيخ " است بنام وى در كتاب پنجم آمده است . ( 40 ) - غاريقون : آغاريقون آگاريك ( Latchagaric آريانپور ) ، غاريقون : در قرابادين سه قسم قارچ را به اين نام مىنامند و قسم كه غاريقون سفيد ناميده مىشود داروئي است مسهل ( ناظم الاطباء ( ، غاريقون : از ادويه قلبيه مفرح قلب 0000 ( ترجمه بحر الجواهر ( ، غاريقون 000 قارچ معمولي ، قارچ صحرائي 000 Common Mushroom 0 آغازيقون احمر ، آغاريقون قرمز ( Orange mushroom واژهنامه گياهى ( ، غاريقونها 000 ( گل گلاب ) ، غاريقون : به تحفه رجوع شود كه بسيار مشروح آمده است . اين گياه در طب قديمى مورد استعمال فراوان داشته است . قارچ - Mushroom