اسماعيل " در لغت‌نامه دهخدا و مقدمه ذخيره ، چاپ افست نسخه اصلي قديمى به كوشش علي اكبر سعيدي سيرجاني ) 0 در باره ذخيره خوارزمشاهي و تحقيق در باره اين كتاب كه مولف آن موجد طب ايراني اصيل است ، بايد اطباء و اديبان توانا همكاري كرده تا حق مطلب ادا گردد . ب ) خف علائي در باره اين تاليف - جداگانه - خواهيم پرداخت . ج ) الاغراض الطبيه و المباحث العلائيه ( / اغراض / اغراض الطب ) اين كتب نيز به زبان پارسي است كه به خواهش و توصيه مجد الدين ابو محمد صاحب محمد البخاري وزير علاء الدين اتسز خوارزمشاه 12 تاليف گرديده است . ( 1 / 7 ) اين كتاب بمانند خفي علائي و زبان پارسي و تلخيصي از ذخيره است ، بدين معني كه از ذخيره مختصرتر و از خفي علائي مفصل تر است 13 . اين كتاب در زمان سيد اسمعيل شهرت داشته . چنان كه نظامي عروضي سمرقندي در كتاب چهار مقاله عروضي در مقالت چهارم " در علم طب و هدايت طبيب " كه در حدود سال 550 هجري قمري تاليف كرده آورده است : " 000 و از كتب وسط ذخيره 14 ثابت بن قره و منصوري 15 محمد زكرياء رازي يا هدايه 16 ابو بكر اخويني يا كفايه 17 احمد فرج يا اغراض سيد اسمعيل جرجاني باستقصاء تمام بر استادي مشفق خواند 0 " 000 از عبارت بالا مستفاد مىگردد كه پزشكان ايراني پس از قريب پنج قرن كه عموما به زبان تازي بوده به پارسي تاليف گرديده است و استقلال فكري و قلمى يافته و پزشكان ايراني توانستند به بهترين وجه اين امر را كفايت كنند ، كه نمونه كامل و بىنظير اين اطباء سيد اسمعيل مىباشد . خطي متعدد از اين كتاب در كتابخانه‌هاى جهان و ايران موجود است . ( رجوع شود به صفحه 738 ، ج 2 ، تارخ طب در ايران ) 0 در سال 1345 شمسي از طرف بنياد فرهنگ ايران به كوشش علي اكبر سعيدي سيرجاني نسخه خطي مكتوب در سال 789 هجري قمري محفوظ در كتابخانه مركزي از طرف بنياد فرهنگ ايران به شماره 10 در 715 صفحه چاپ عكسي افست به قطع رحلي خشتي به طبع رسيده است . چنان كه در ابتداى كتاب آمده ، معلوم مىشود كه كتاب را براي اتسز فرزند خوارزمشاه تاليف كرده و بر حسب توصيه مجد الدين ابو محمد صاحب بن محمد البخاري انجام داده است .