أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
985
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 1 ) . در پزشكى شرق عمدتا از R . damascena Mill . , R . gallicaL . Rosa centhfolia L . استفاده مىشد ؛ ابو منصور ، 563 ؛ ابن سينا ، 207 ؛ غافقى ، 273 ؛ ميمون ، 121 ؛ عيسى ، 156 - 157 . « ورد » عربى ، « وردا » آرامى ، و يونانى ، rosa لاتين و ديگر نامهاى اروپايى مشتق از « وردا » پارسى باستان است ؛ II , Low ، 194 . ( 2 ) . الموجّه - « دورو » . پشت و روى گلبرگهاى اينگونه رز به رنگهاى متفاوت است ؛ نك . پايينتر . ( 3 ) . المضاعف - دو برابر ، دو چندان . ( 4 ) . البرهان . ( 5 ) . الطيّار - پرنده . ( 6 ) . سه سطر نخست ، ورق 129 ب نسخهء الف با لكهء سياه پوشيده شده و متن از روى نسخهء فارسى احيا شده است . ( 7 ) . نسخهء الف : ماسبدان ، نسخهء فارسى : ماسندان . ( 8 ) . الفارسى . ( 9 ) . نسخهء الف : ايثوس ، و همينگونه نيز در بر بهلول ، 14 152 ؛ اين تحريف يونانى - « گل » است . نسخهء فارسى : افيوس . ( 10 ) . وردا ، قس . III , Low ، 194 . ( 11 ) . ططريوغنون - احتمالا از يونانى - « چهار گوش ، مربع » . ( 12 ) . وردا د صيارى . ( 13 ) . نسخهء الف : كل روسبيجه ، نسخهء فارسى : كل روسىچه ، ظاهرا از واژهء « روسپى » . اينگونه خواندن بر اين پايه است : بيرونى اندكى پايينتر مىگويد كه موجه « دوروگل » ناميده مىشود . طبق II , Vullers ، 1014 : گل دوروى - ورد الفجّار ( « گل روسپيان » ) ، و در آنجا نام « گل قحبه » - گل روسپى نيز آورده مىشود . ( 14 ) . الورد المنتن - Rosa foetida BOST . : عيسى ، 6 157 . ( 15 ) * . اين قطعه در نسخهء الف در عنوانى جداگانه تكرار شده است ؛ نك . شمارهء 1073 . ( 16 ) . نسخهء الف : طبق ، نسخهء فارسى : كاسه . ( 17 ) . البرعوم - غنچه يا كاسبرگ ؛ Lane ، 189 . ( 18 ) . نسخهء الف : احمر ورد ، نسخهء فارسى : خمر ورد - « شراب گلى » ؛ قس . بر بهلول ، 6 761 : حمرا وردا - الجلنجبين . ( 19 ) . الجلنجبين معرب « گل انگبين » فارسى . دربارهء تهيهء اين نوع مرباى گل نك . ابن سينا ، V ، 121 . ( 20 ) . آزادگل .