أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
976
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
وجود ندارد . يكى از عربها گفته است كه عظلم وسمهء دشتى است . ( 1 ) . Indigofera tinctoria L . ؛ سراپيون ، 157 ؛ ابو منصور ، 557 ؛ ابن سينا ، 452 ؛ عيسى ، 14 98 . نيل نام فارسى است كه از « نيله » سانسكريت - « آبى » نشئت گرفته است ؛ ميمون ، 249 ؛ II , Vullers ، 1391 . ( 2 ) . دانيطى . ( 3 ) . * افزوده از روى نسخهء فارسى . ( 4 ) . تا اينجا در Picture ، 140 درج شده است . ( 5 ) . العظلم ، نك . شمارهء 713 . ( 6 ) . الربّة - گياهانى كه تا پايان تابستان و حتى تا زمستان سبز مىمانند ، ابو حنيفه ، 440 ؛ Lane ، 1005 . ( 7 ) . نسخههاى الف و ب : احمرا ، بايد خواند حمراء ( نسخه پ ) . ( 8 ) . سدوس . 1066 . حب النيل 1 به سريانى ليلن 2 است . در كتابها [ نوشتار ] « نيلنج » و « ليلنج » 3 ديده مىشود ؛ مىپندارند كه هر دو [ به معناى ] اين [ گياه ] است . اين گياهى است كه دور درختى مىپيچد و گلهاى خاكسترى تيره به شكل گلهاى لبلاب دارد . هنگامى كه خورشيد بر آنها مىتابد ، خشك مىشوند و مىريزند . تخمهايش سياه ، معروف به « قرطم هندى » است . الرسائلى : بهترين [ تخمها ] تازه ، متراكم ، صاف است و چينخورده و لاغر نيست . مردم بغداد آنها را « دمعة العاشق » 4 مىنامند . ( 1 ) . دربارهء اين گياه در تحريرى ديگر در شمارهء 290 گفته شده است . ( 2 ) . ليلن ، قس . شمارهء 290 ، يادداشت 2 . ( 3 ) . نيلنج و ليلنج ، قس . II , Vullers ، 1109 . ( 4 ) . دمعة العاشق - اشك عاشق . 1067 . نيفاطوس 1 - ؟ در « حاشيهء پولس » و ابو الخير [ گفته شده كه اين ] گياهى است كه برگهايش به برگهاى سعتر مىماند ، ساقهاش سرخ است و همانند عكرش 2 روى زمين پهن مىشود اما اندكى بزرگتر از آن است . * اين گياه را بايد در « لكزان » در يكى از روستاهاى دربند ، در چهار فرسخى آن