أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

955

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( IV ، 93 ) - Trigonella caerulea Ser . ، « دشتى » ( ، 94 ) - Trigonella elatior Sbth . و « مصرى » ( ، 95 ) - Nymphaea lotus L . ( نك . همين‌جا ، شمارهء 959 ) . در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . البستانى ، البرى ، المصرى نك . آخر يادداشت 1 . 1033 . مىنمك 1 در طبرستان بر كناره‌هاى خم‌هاى شراب 2 نمك تشكيل مىشود ؛ شنيده‌ام كه در ظرف‌هاى شيشه‌اى نيز رسوب مىكند . دواستار [ مىنمك ] موجب اسهال صفرا مىشود ، اگر با آن برخورد كند ، و گرنه هضم مىشود و زيان نمىرساند . در آن سرخيى شبيه سرخى درد شراب ديدم . در آنجا در مشك‌هاى آب غوره نيز نمكى شبيه بلورهاى شكر 3 رسوب مىكند . آن موجب قبض مىشود 4 . ( 1 ) . به فارسى « نمك شراب » ؛ با تكيه به توصيف بعدى مىتوان حدس زد كه در اينجا سخن از « تارتر ، سنگ شراب » يعنى تارترات اسيد پتاسيم است . نسخهء فارسى : ابو ريحان گويد ميمنك . . . در ديگر منابع دسترس ما نوشته نشده است . ( 2 ) . نسخهء الف : جوانب الخوابى التى للشراب ، نسخهء فارسى : بر لبهاء تغارهاء شراب . ( 3 ) . نبات السكر . ( 4 ) . در حاشيهء نسخهء الف ، ورق 124 الف به خطى ديگر ، ريزتر نوشته شده است : « در حاشيه : ميبه [ ؟ اگر ميبه بخوانيم ، آن‌گاه به معناى « نوشابه به » است ، - نك . ابن سينا ، ، 112 ، - لكن با متن بعدى مطابقت نمىكند . اما اگر ميبّسه بخوانيم آن‌گاه اين - Acrostichum dichotoum Forsk . مترادف Pteris radiota Mett . تيره Polypodiaceae است ؛ نك . عيسى ، 8 5 ؛ بدويان ، 102 ] . مىگويند كه اين دانه‌هاى ترش [ حب حامض ] به رنگ سبز [ ؟ واژه پاك شده ] است ؛ هنگامى كه مىرسند سياه مىشوند . شكل اين [ دانه‌ها ] و گياه آنها شبيه [ دانه‌هاى ] زرشك [ الانبرباريس ، نك . شمارهء 92 ] و گياه آن است جز اينكه گردترند . آنها براى انسداد جگر سودمندند و به مقدار زياد در كوه‌هاى شام يافت مىشوند » . در نسخه‌هاى ب ، پ و فارسى حذف شده است .