أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
864
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
898 . كراث 1 - فرفيون ابو حنيفه : اين گياه كوچك كوهى با برگهاى نازك ، دراز ، نرم و جنبان است . اگر آنها را ببريم ، شيرابهاى جارى مىشود و مردم با اين شيرابه اسهال توليد مىكنند . جذامى را مىآورند در وسط جايى كه كراث مىرويد مىنشانند و [ شيرابه اين گياه را ] با غذا و نوشيدنىاش مىآميزند ، او به سرعت بهبودى مىيابد و [ جذام ] مىگريزد 2 . الازدى مىگويد : [ كراث ] در ذوكشاء مىرويد و اين كوهى در زهران 3 است . مىگويند كه يك جادوگر گفته است : « كسى كه مىخواهد از هر بيمارى شفا يابد ، بگذار تا از گياه زمين سنگى ذوكشاء [ استفاده كند ] . در سرزمين هذيليان درهاى است كه « عروان » 4 ناميده شود و در اينجا نيز كراث مىرويد . ( 1 ) . Euphorbia aculenta Forsk . ؛ عيسى ، 20 78 ؛ I , Low ، 602 ؛ II , Dozy ، 453 . ( 2 ) . تذهب ، لسان العرب ، II ، 181 : و تذهب قوته ، يعنى قوة الجذام - « نيرويش يعنى نيروى جذام مىگريزد » . ( 3 ) . نسخهء الف : زهران ، نسخهء فارسى : رهزان . ( 4 ) . عروان ، نسخهء فارسى : قروان . 899 . كزمازج 1 اين معرب « گز مازك » 2 فارسى است . ابو معاذ : كزمازو - ميوه طرفا 3 . رسائلى : « جوز الاثل » 4 به هندى مائن 5 ناميده مىشود . ( 1 ) . Tamarix articulata Vahl . مترادف Tamarix gallica L . ؛ ابن سينا ، 148 . عيسى ، 2 177 ؛ III , Low ، 402 . ( 2 ) . گزمازك ، قس . II , Vullers ، 998 . ( 3 ) . ثمرة الطرفاء ، نك . شمارهء 667 . ( 4 ) . نك . شمارهء 15 . ( 5 ) . نسخهء الف : ساكو ، نسخهء فارسى : مالى ، بايد خواند مائن ، قس . Platts ، 988 . 900 . كزبرة 1 - گشنيز در كتابهاى قديمى : كسبرهء 2 .