أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

83

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

840 آن را از نو به سريانى و سپس به عربى ترجمه كرد . « 306 » اين كتاب جالينوس در صيدنه به نام‌هاى الادوية المفردة لجالينوس ، المفردة لجالينوس يا مفردة جالينوس آمده است . « 307 » در شماره‌هاى 388 و 1042 ادوية جالينوس ديده مىشود كه ممكن است اشاره به همين كتاب يا اثر ديگرش به نام كتاب الادوية التى يسهل وجودها ( كتاب در داروهاى سهل الوصول ) باشد . « 308 » كتاب قاطاجانس ( ) . تركيب الادوية تأليف جالينوس شامل هفده مقاله است كه در هفت مقالهء اول نام انواع گوناگون ( اجناس ) داروهاى مركب مانند داروهاى التيام‌دهندهء زخم‌ها ، حلّال‌ها و جز اينها آمده و به‌طور كلى روش‌هاى تهيهء آنها بيان شده است . به همين جهت اين هفت مقاله را « تركيب الادوية على الجمل و الاجناس » « 309 » مىنامند كه شايد ترجمه ( De compositione medicamentorum per genera ) باشد . « 310 » كتاب الميامر « 311 » . ده مقالهء ديگر اثر ياد شدهء جالينوس را كلا « تركيب الادوية بحسب المواضع » مىنامند . منظور از « مواضع » اعضاى بيمار است . به عبارت ديگر ، در اين مقاله‌ها راه‌هاى تهيهء دارو براى هر عضو جداگانهء بدن انسان ، از سر گرفته تا انگشتان دست و پا ، توصيف شده است . « 312 » از اينجا معلوم مىشود كه نام عربى ياد شده ، ترجمهء ( 306 ) . غافقى ، ص 8 ، شمارهء 3 . ( 307 ) . نك . فهرست آثار . ( 308 ) . اين كتاب احتمالا ترجمهء ( De remediis parabilibus ) است . Campbell ، II ، 106 ( 82 ) ؛ قس . ن . و . پيگولفسكايا ، سرجيس رأس العينى پزشك سوريايى ، ص 57 ، شمارهء 26 . ( 309 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 98 . ( 310 ) . Meyerhof , Arabian Pharmacology , : قس . Sarton , I , 306 ; Campbell , II , 104 ( 78 ) . . Maim . XIII ؛ 1852 ( 311 ) . گاهى به صورت الميامير ديده مىشود . ( 312 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 98 . ابن سينا نيز كتاب پنجم قانون خود ( يعنى « قرابادين » ) را به دو بخش تقسيم كرده است . در بخش اول شرح شكل‌هاى گوناگون داروها ( معجون‌ها ، عصاره‌ها ، قرص‌ها ، جوشانده‌ها ، روغن‌ها ، ضمادها و جز اينها ) و در بخش دوم - داروهاى بيمارىهاى بخش‌هاى گوناگون بدن آمده است . نك . ابن سينا ، V .