أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
811
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
833 . قرّاص 1 - بابونه ؛ گزنه اين گياهى است كه زبان را مىگزد . ابن المعتزّ مىگويد : قراص در باغ و كبك 2 در دشت * تندر به هنگام باران گاهگاهى ( 1 ) . نام عربى دو گياه : الف ) بابونه - Anthemus nobilis L . يا Matricaria chamomilla L . ؛ عيسى ، 5 18 و 12 115 ؛ نك . همينجا شمارهء 84 ؛ ب ) گزنه - Urtica pillulifera L . ؛ عيسى ، 6 186 . نيز قس . II , Dozy ، 328 ؛ لسان العرب ، VII ، 71 . ( 2 ) . كدر - گونهاى كبك درشت ؛ II , Dozy ، 449 ؛ لسان العرب ، V ، 135 . 834 . قرم 1 تمام درختان ، جز قرم ، آب شيرين مىنوشند و اين در كنار آبهاى شور مىرويد ، چوبش سنگين و پرپيچوخم است ، برگهايش نمىريزند . پايههاى تابوت را از آن مىسازند ، تخمهايش مانند باقلى پهناند 2 . ابو حنيفه : [ قرم ] در خليجهاى دريا در آب مىرويد ، از نظر كلفتى [ ساقه ] و سفيدى پوست شبيه چنار است 3 ؛ چوبش سفيد و برگهايش همانند برگهاى بادام و اراك است . خار ندارد و ميوههايش شبيه [ ميوههاى ] « صومر » است . گاوها و شترها [ قرم ] را بسيار دوست دارند و آن را مىخورند ، چوبش را به روستاها مىبرند و به سبب بوى خوش آن مىسوزانند . [ قرم ] در كنارههاى سرزمين عرب - عمان فراوان ديده مىشود . آب دريا براى درختان كشنده و دشمن گياهان است اما براى قرم و كندل 4 كه پوست خشك را با آن دباغى مىكنند ، مناسب است . هيچ [ گياهى ] جز اين دو در آب دريا نمىرويد . ( 1 ) . گياه هميشه سبز از تيرهء شاهپسند ( Verbenaceae ) به نام ابن سينا ناميده شده است - Avicennia officinalis L . مترادف Seura marina Forsk . ؛ عيسى ، 15 28 ؛ III , Low ، 489 ؛ بدويان ، 591 . در نسخهء فارسى حذف شده است ؛ وانگهى ترتيب عنوانها در آنجا به گونهاى ديگر است : 823 ، 829 ، 828 ، ( 831 ) ، 832 ، 830 ، 833 ، ( 824 ) ، 825 ، 826 ، 827 ، ( 834 ) ، 835 . ( 2 ) . قس . شمارهء 838 ، يادداشت 2 . ( 3 ) . نسخهء الف : كانه الدلب غلظا و بياض قشره ، قس . تاج العروس ، IX ، 22 : . . . كالدلب غلظافى سوقه و بياضافى قشره . ( 4 ) . الكندلى - Rhizophora mucronata ؛ عيسى ، 24 155 . Low , pf . ، 202 : كندلا .