أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
80
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
چرك « 286 » پزشك هندى در پنجانادا ( پنجاب ) زاده شده و در دوران حكومت كانيشكا سلطان كوشانى ( سدهء يكم ميلادى ) « 287 » مىزيسته است . اثرش به نام چركا سمهيتا اصلاح رساله قديمىتر تنترااگنىوشا و يكى از مهمترين آثار پزشكى هند باستان است . « 288 » نام چرك فقط يك بار در صيدنه ديده مىشود . در ماللهند نيز از چرك ياد شده است . بيرونى مىنويسد : « آنها [ هنديان ] كتابى دارند مشهور به نام مؤلف آن يعنى « چرك » كه آن را در رأس همهء ديگر كتابهاى پزشكى قرار مىدهند . . . اين كتاب به زبان عربى براى برمكيان ترجمه شده است « 289 » » . ترجمهء عربى چرك را عبد اللّه بن على از روى تحرير فارسى ( پهلوى ) انجام داده است . « 290 » - در بين النهرين انجام داده است . ( صلاح الدين المنجد ، مقدمة كتاب الحشائش و الادوية لديسقوريدس ، دمشق 1385 - 1965 ، ص 12 - 13 ) . آنگونه كه مهران در مقدمهء خود مىنويسد ، كتاب ديسكوريد را نه از نسخهء اصلى يونانى بلكه از ترجمهء سريانى آنكه در زمان خود به وسيلهء حنين بن اسحق براى بختيشوع ابن جبريل پزشك ( در 256 / 870 درگذشت ) انجام شده ، ترجمه كرده است . اين دستنويس مربوط به سدهء 7 / 13 داراى تصويرهاى متعدد رنگى گياهان توصيف شده در كتاب است . بنا بر گواهى صلاح الدين المنجد ، ترجمهء مهران با زبان ادبى و عبارات روشن از ترجمهء اصطفن متمايز است ( همانجا ، ص 17 ) ( 286 ) . Caraka . در منابع عربى به صورتهاى شرك ( ابن ابى اصيبعه ، II ، 32 ) و سيرك ( ابن نديم ، 435 ) ديده مىشود . ( 287 ) . زمان حكومت شاهان جداگانهء كوشانى هنوز معلوم نشده است . بسيارى از دانشمندان مىپندارند كه كانيشكا در سدهء يكم ميلادى حكومت مىكرد . نك . ن . ك . سينها ، آ . چ . بانرجى ، تاريخ هند . ترجمه از انگليسى ، مسكو 1954 ص 81 . بنا به اطلاعات ديگر - از سال 120 تا 162 ميلادى . سارتون ، I ، 284 . ( 288 ) . VIII , Dutt ؛ ماللهند ، 595 ، يادداشت 47 . ( 289 ) . ماللهند ، 165 . همانجا در ص 334 به توسط على بن زين ( ربّان ) الطبرى از كتاب چرك نقل مىشود . بيرونى در فهرست خود نيز از چرك سخن مىگويد ، ص 29 ؛ قس . XIII , Chronologie . ( 290 ) . ابن نديم ، 435 ؛ ابن ابى اصيبعه ، II ، 32 ؛ صفا ، 90 ؛ XII , Dutt .