أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

799

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

خيار در عراق همان « قثد » 5 است كه [ معمولا ] « خيار بادرنگ » 6 ناميده مىشود . قثاء به رومى اغغوريون 7 ، فلوسيون 8 و سوكىفييون 9 [ ناميده مىشود ] ، به سريانى قطيا 10 است ، خدا بهتر مىداند 11 . پولس : جانشين قثاء بستانى ميوهء صنوبر 12 است . ابو حنيفه : شعارير 13 قثاء ريز است و ازآن‌رو [ چنين ناميده شده است ] كه رويش كرك وجود دارد . او [ سپس ] مىگويد كه سواف 14 همان « قثاء » است . ( 1 ) . نام عربى Cucumis sativus L . ؛ سراپيون ، 58 و 106 ؛ ابو منصور ، 442 ؛ ابن سينا ، 646 ؛ ميمون ، 343 ؛ Lane ، 2487 . طبق عيسى ، 17 61 : Cucumis flexuosus L . . ( 2 ) . يكى از نام‌هاى فارسى ، نك . شمارهء 379 . ( 3 ) . نسخه‌هاى الف ، ب و فارسى : القسعر ، بايد خواند القشعر ، قس . لسان العرب ، V ، 95 ؛ نسخهء پ : الشعرور . ( 4 ) . صامريوما ، قس . شمارهء 292 ، يادداشت 2 . ( 5 ) . القثد - نام عربى « خيار » ؛ قس . شمارهء 379 ، يادداشت 2 . ( 6 ) . خيار بادرنگ ، قس . شمارهء 379 . ( 7 ) . نسخهء الف : اغفورفيون ، بايد خواند اغغوريون - يونانى ، I , Low ، 534 . ( 8 ) . فلوسيون ، بر بهلول ، 11 1572 : فلوموس - . ( 9 ) . سوكىفييون ( ؟ ) ، قس . با يونانى . ( 10 ) . قطيا ، قس . بر بهلول ، 19 1761 ؛ I , Low ، 533 . ( 11 ) . اين عبارت نخستين بار در صيدنه ديده مىشود و احتمالا نسخه‌بردارى كه در درستى واژه‌ها اطمينان نداشت ، افزوده است . ( 12 ) . در نسخهء اصلى : حب الصنوبر . ( 13 ) . الشعارير جمع « الشعرورة » ، Lane ، 1561 ، از ريشهء شعر « مو » . ( 14 ) . السواف ، قس . Lane ، 1470 . 816 . قثاء الحمار 1 به رومى اغروسوقويس 2 ، به سريانى قطياحمارا 3 و افشره‌اش به رومى الطيرون 4 [ ناميده مىشود ] . صهاربخت : اطريون 5 ، و اين « علف تلخ » 6 است ، اما نه‌چندان تلخ مانند حنظل ، آن را « خيار دشتى » 7 مىنامند .