أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
776
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
781 . فطر 1 - قارچ ابو الخير : نوعى [ قارچ ] به نام « نوليتا » 2 بهترين است ؛ در پى آن امابيطا 3 است . ديگر انواع خطرناكاند و از راه خفگى مىكشند . ديسقوريدس 4 : [ نوعى قارچ ] كشنده وجود دارد و علت آن نزديكى به آهن زنگزده يا به لانههاى برخى از حشرات يا به پارچه كهنه و چيزهاى گنديده يا به [ ديگر ] چيزها با چنان خاصيتى است كه قارچهاى [ رسته ] در زير آنها زيانآور مىشوند . روى قارچهاى كشنده رطوبتى چسبناك وجود دارد و آنها پس از گردآورى به سرعت مىگندند و فاسد مىشوند . [ قارچهاى ] گردآورى شده از پاى درخت زيتون ، جاهاى آلوده و پهن ناپسند است . جالينوس : بدى قارچهاى خشكشده كمتر است زيرا قارچهاى نامرغوب پيش از خشك شدن مىپوسند . رازى : او 5 ظاهرا با اين [ سخنان ] اشاره مىكند كه قارچهاى كشنده خشك نمىشوند . جاحظ : قارچهايى كه پاى درخت زيتون پديد مىآيند ، زهر كشندهاند و هر [ قارچ ] كه زير سايهء درختان پديد آيد بد است و [ در اين مورد ] درخت زيتون بدتر از همه است . ابو حنيفه : كوكب الارض 6 گياهى است ؛ مىگويند كه اين ، قارچ و همانا قعبل 7 است . كلئوپاترا : ميان قارچها نوعى كشنده است ؛ [ قارچهايى كشندهاند كه ] در سوراخ افعىها و مارها پديد مىآيند 8 ، يا اينكه پاى درخت زيتون و در جاهايى كه سرگين الاغها و ديگر چهارپايان وجود دارد مىرويند . [ نيز قارچهايى كشندهاند كه ] از نظر رنگ شبيه زرنيخ 9 يا سياهاند . [ قارچهايى كه ] از سرگين الاغ يا پاى درخت زيتون كوهى مىرويند ، « قارچهاى مار » 10 ناميده مىشوند . ( 1 ) . نام عمومى عربى براى قارچها - Fungi ؛ سراپيون ، 251 ؛ ابو منصور ، 428 ؛ ابن سينا ، 587 ؛ ميمون ، 192 ؛ عيسى ، 8512 . ( 2 ) . نوليطا ( ؟ ) ؛ شايد از Boletus ( قارچ سفيد يا شامپينيون ) و در اين صورت بايد خواند بوليطا . ( 3 ) . امابيطا ( ؟ ) ؛ شايد بتوان خواند امانيطا ، قس . Amanita . ( 4 ) . ديوسكوريد ، IV ، 67 . ( 5 ) . يعنى جالينوس . ( 6 ) . كوكب الارض - « ستارهء زمين » . ( 7 ) . قس . شمارهء 775 ، يادداشت 3 .