أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
683
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
مىشود . اگر صمغ به رنگ سرخ و [ تكههايش ] به بزرگى مشت باشد ، آنگاه آن را « صربة » و جمع آن را « صرب » [ مىنامند ] 13 . ( 1 ) . نام عربى صمغ گياهى بهطور كلى . براى اينكه صمغى معيّن را نشان دهند ، نام گياه مربوط را به آن مىافزايند مثلا : صمغ البطم ، صمغ الانجدان ، صمغ شجر الصنوبر و جز اينها . اما الصمغ غالبا به معناى « صمغ عربى » ( الصمغ العربى ) است كه از Acacia nilotica Dest . , Acacia arabica Willd . استخراج مىكنند ؛ سراپيون ، 435 ؛ ابو منصور ، 367 . قس . محيط اعظم ، III ، 174 : مراد از مطلق آن ( - صمغ ) صمغ عربى است كه از درخت « مغيلان » [ - امّ غيلان ، نك . شمارهء 95 ] حاصل مىگردد . انطاكى ، 210 نيز همينگونه مىگويد . ( 2 ) . نسخهء الف : تومى ، نسخهء فارسى : قومى - يونانى ، حنين ، 218 . ( 3 ) . نسخهء الف : كور ، نسخهء فارسى : كوج ، قس . II , Vullers ، 907 . ( 4 ) . شير ، صمغ بهطور كلى به هندى گوند است ، قس . Platts ، 927 . ( 5 ) . نسخهء الف : زنج ، قس . II , Vullers ، 147 ، نسخهء فارسى : زمج ، قس . II , Vullers ، 141 . ( 6 ) . شلم ، قس . II , Vullers ، 458 . ( 7 ) . غاوربنه ( ؟ ) ، چنين است نشانهگذارى در نسخهء الف . ( 8 ) . جير ، شايد از « چهير » ( chir ) - شير ، Platts ، 468 . ( 9 ) . اللثا ، بايد خواند اللثى ، قس . لسان العرب ، XV ، 240 . ( 10 ) . نسخهء الف : الضرب ، بايد خواند الصرب ( نسخهء فارسى ) ، قس . Lane ، 1674 . ( 11 ) . العلوك جمع العلك . ( 12 ) . المغافير ، نك . شمارهء 210 ، يادداشت 13 . ( 13 ) . در حاشيهء نسخهء الف افزوده شده است : « صمغ البطم به هندى جروك ( ؟ ) [ ناميده مىشود ] » . قس . شمارهء 724 ، يادداشت 20 . 646 . صمغ البلاط 1 ابراهيم الوالى 2 : در حمص كليسايى مسيحى وجود دارد كه از مرمر ساخته شده و از درون با صمغ البلاط پوشيده شده است . مسلمانان هنگامى كه وقت مناسب بيابند ، اين [ چسب را براى ] درمان زخمها مىتراشند . ( 1 ) . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخههاى پ و فارسى حذف شده است . صمغ البلاط « چسب سنگ » معادل يونانى ( ديوسكوريد ، V ، 124 ) و lithocolle لاتين است . آنگونه كه ديوسكوريد اشاره مىكند ، اين چسب را از مرمر ( ريز ) و چسب به دست آمده از پوست گاو تهيه