أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
645
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 6 ) . پاپله و پاپره ، قس . Platts ، 313 : پاپرا Gardenia latifolia - ( p pr ) . ( 7 ) . نشنّك ، چنين است در محيط اعظم ، II ، 101 ؛ نسخهء فارسى : تشيك . I , platts ، 141 : نشنك Marsilea dentata - ( ni - shannak ) . 589 . شاهبلوط 1 [ شاهبلوط ] را به لغت سريانى بلوطاملكا 2 گويند . اهوازى گويد : او را به لغت رومى قسطنيه 3 گويند و به هيئت به اندازه نيمه جوز باشد ، مزهء او به مزهء فندق تر نزديك باشد و قوت او قوت بلوط است . ( 1 ) . C . vulgaris L . , Castanea sativa Mill . ؛ سراپيون ، 474 ؛ ابن سينا ، 120 ؛ ميمون ، 335 ؛ عيسى ، 3 43 . شاهبلوط واژهء فارسى - عربى به معناى « بلوط شاهى » است . ( 2 ) . بلّوطا ملكا ، قس . Low , pf . ، 73 . ( 3 ) . نسخهء فارسى : قسطنه ، بايد خواند قسطنيه - يونانى ، ميمون ، 335 . 590 . شاهدانق 1 شاهدانق را به زبان پارسى تخم كنب 2 گويند و به لغت سريانى زرع ادام [ ؟ ] 3 ، به رومى كنابورين 4 و به لغت تازى قنب 5 گويند . ابو عمرو مطرّز [ مشهور به ] غلام ثعلب گويد تنوم 6 عرب گياه شاهدانه را گويد . حنين گويد : آنچه دشتى بود از شاهدانه به اندازه پلپل باشد و عامهء عرب او را حب سمنه 7 گويند . قاينى گويد : از حنين چنين شنيدم كه شاهدانه داروى كشنده است و مقدار يك درهم از او به طريق اسهال بكشد و نادر باشد كه كسى از مضرت او خلاص يابد . ( 1 ) . معرب « شاهدانه » فارسى ( II , Vullers ، 394 ) - Cannabis sativa L . Var . indica ابو منصور ، 343 ؛ ابن سينا ، 689 ؛ ميمون ، 348 ؛ عيسى ، 7 38 . ( 2 ) . تخم كنب ، قس . II , Vullers ، 892 . ( 3 ) . نسخهء فارسى : زرع ادام ، محيط اعظم ، II ، 147 : زرع آدم . ( 4 ) . كنابورين - يونانى ، I , Low ، 256 . ( 5 ) . نسخهء فارسى : قنت بايد خواند قنّب ، Lane ، 2566 . ( 6 ) . نسخهء فارسى : نتوم ، بايد خواند تنّوم ، نك . شمارهء 222 . ( 7 ) . حب سمنه ، نك . شمارهء 292 و 562 .