أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
596
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
بخراسان » ( قس . Lane ، 1324 ) ؛ سپس سخنان ابو حنيفه را مىآورد كه اين « سيكران » است . اما توصيف اين گياه در اينجا با توصيف سيكران ( نك . لسان العرب ، IV ، 375 ؛ Lane ، 1392 ) كه همچون بنگ - Hyoscyamos niger l . تعريف مىشود ، مطابقت ندارد ؛ عيسى ، 5 96 . اين گياه در محيط اعظم ( II ، 12 ) به نام « سخير » توصيف شده است . ( 2 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : مر ، بايد خواند مز ، نسخه فارسى : طعم او ترش و شيرين بود . ( 3 ) . ستع ( ؟ ) . ( 4 ) . اخبار مرو ، نسخهء پ : الخيار مرو ( ! ) ، قس . شمارهء 60 . ( 5 ) . نسخهء الف : لغلب النحل ، نسخهء پ : كقلب النخل ، شايد الفجل - ترب ، قس . شمارهء 60 در پايان عنوان ؛ ابو حنيفه ، 228 : عرق الفجلة « ريشه ترب » . 528 . سدر 1 - كنار ميوهء [ سدر ] نبق 2 [ ناميده مىشود ] ، به هندى بير 3 است . مؤلّف المشاهير : ضال 4 سدر دشتى و مفرد آن « ضالة » است . ابن دريد : صلّام 5 مغز هستهء ميوهء سدر است . ابو معاذ : سدر برگ نبق است . عبرى 6 آن [ نوع سدر ] است كه در كنار رودخانهها مىرويد 7 . مؤلّف ياقوته مىگويد كه [ سدرى كه ] ميان اين دو [ نوع ] قرار دارد 8 ، « اشكله » 9 [ ناميده مىشود ] . ابو حنيفه : سدر عربى بىخار است و ضال خار دارد . مردم يمن سدر را علبه 10 مىنامند . سدر كوچك و اراك ، حتى 11 همهء درختان كوچك « عرمض » ناميده مىشوند . ميوهء ضال ريز است ؛ بهترين ميوهء سدر در سرزمين عربها در هجر است كه در جايى براى سلطان نگه مىدارند ، و آن بسيار شيرين است و از دهان و جامهء خورندهء آن بوى خوش به مشام مىرسد . ( 1 ) . Zizyphus spina Christi Willd . ؛ سراپيون ، 427 ؛ ابن سينا ، 486 ؛ ميمون ، 269 ؛ عيسى ، 8 192 . ( 2 ) . النبق ، نشانهگذارى ديگر ، نك . لسان العرب ، X ، 350 . ( 3 ) . بير ، قس . Platts ، 208 . ( 4 ) . الضال - Zizyphus lotus Lam . ؛ ميمون ، 269 ؛ عيسى ، 5 192 . ( 5 ) . يا صلّام ، قس . Lane ، 1719 .