مىشود ] . زنى كه زعفران جمع مىكند قابية الكركم 23 ناميده مىشود . حمزه : [ زعفران ] به زبان درى 24 جفران 25 [ ناميده مىشود ] . در اصفهان طسّوج زعفران به « جفران » معروف است . ابو حنيفه : زعفران جادى منسوب به جادى ، آبادىاى در شام است . قتيبى : آن‌گونه كه ابو عبيده مىگويد زعفران جزء معطر است نه عبير . اصمعى مىگويد كه [ عبير ] تركيبى است كه زعفران نيز به آن افزوده شده است . ديسقوريدس 26 : قوىترين [ زعفران ] به رنگ سرخ است با اندكى سفيدى روى پرزهاى آن ، و نزديك ريشه اندكى چرب است ؛ آن دراز است ، دست را به سرعت رنگين مىكند ، كپك زده نيست ، خرد نمىشود ، مرطوب نيست و بوى شديد دارد . جالينوس : يك يا دو درهم [ زعفران ] زايمان را آسان مىكند و سه [ درهم ] مىكشد . در شراب شادىآور است ، مستىآور است و عقل را مىربايد . يحيى و خشكى : عرب‌ها [ زعفران ] را به مشك و عنبر مىافزايند و آن را با عود و كافور توأم مىكنند . بهترين [ زعفران ] - آبى 27 است كه پرزهاى شسته دارد ، آنها را سه بار با آب تر كرده سپس در سايه خشك مىكنند ؛ پرزهاى ضخيم دارد ، به شدت سرخ رنگ است ، خالى از سفيدى است و ناخالصى ندارد . سپس زردج 28 است و آن خالص اما ناشسته است . در پى آن اصفهانى است كه دو نوع دارد : قمى 29 و حنى 30 و اولى بهتر است . سپس [ زعفران ] رازى است ، در آن زردى و سفيدى بسيار و پرزها باريك است . پس از آن شامى است و آن پست‌تر از رازى اما بهتر از مغربى و يمانى است . پست‌ترين نوع - خراسانى است ، همه انواع آن آغشته‌اند ؛ آن را « روغنى » 31 مىنامند ، آن را با شيرهء انگور 32 به خوبى مىمالند تا نرم و رنگين‌تر شود . [ زعفران ] عصيرى 33 نيز وجود دارد و آن نوعى است كه رويش شيرهء انگور مىريزند تا اجزاى جداگانه‌اش به يكديگر بچسبند . [ زعفران ] معسل 34 نيز هست كه به آن عسل افزوده‌اند تا سنگين و چسبناك شود و آن سنگينى خود را در حمل و نقل نيز حفظ مىكند . پست‌ترين [ نوع زعفران ] آن است كه پرزهاى « مرده » 35 دارد ، [ رنگ ] زرد و سفيدش بيشتر است و آن را با چيزهايى آميخته‌اند كه سنگينش مىكند ، مانند مردار سنگ ، * زردهء تخم‌مرغ ، رگ و پى ، گوشت گاو پررگ و پى 36 و كشوث 37 . [ زعفران ] در تركيب بسيارى از داروهاى [ مركب ] و معجون‌ها وارد مىشود ، براى معده و كبد با طبع معتدل نيكوست و براى [ مردمان ] با هر طبعى مناسب است . وزن [ زعفران ] را به‌طور عمده با قند و عرطنيسا افزايش مىدهند .