[ زراوند ] مادهء گرد است ، برگ‌هايش به برگ‌هاى علّيق 17 مىنامد و [ بوى ] تند دارد . ريشه‌اش دراز با انشعاب‌ها ، گل‌ها سفيد اما اندرون آنها به رنگ گل سرخ است و بوى ناپسند دارد . [ زراوند ] دراز از نوع نر و برگ‌هايش دراز است . [ شاخه‌ها ] به ضخامت يك انگشت و به درازاى يك وجب است . * ريشه‌اش 18 مانند شلجم 19 گرد است . نوع سوم [ زراوند ] به نام معطر با شاخه‌هاى دراز و باريك و برگ‌هاى گرد و ضخيم وجود دارد ؛ آن داراى گل‌هاى بسيار شبيه [ گل‌هاى ] سداب است . عطاران آن را در تركيب‌هاى معطر به كار مىبرند . پولس : [ زراوند ] را از بنطس 20 مىآورند ؛ بدل [ زراوند ] دراز چوب خشك درخت انگور است . رازى : جانشين زراوند دراز در استفاده عليه بادها و در تحليل [ ماده ] در كبد 21 و طحال ، همان مقدار زرنباد و نصف آن انزروت است اما [ جانشين زراوند ] گرد همان مقدار زرنباد ، يك سوم مقدار بسباس و نصف مقدار قسط است . ابن ماسويه : جانشين [ زراوند ] گرد همان مقدار [ زراوند ] دراز يا نصف آن راوند چينى است ، اگر [ دراز ] را نتوان يافت ، آن‌گاه سنبل رومى به نام ميبخوشه 22 را [ مىگيرند ] ، و بدل سنبل رومى زراوند گرد است . ( 1 ) . اين واژه فارسى است ( II , Vullers ، 125 ) - A . rotunda L . , Aristolochia longa L . ؛ سراپيون ، 531 ؛ ابو منصور ، 293 ؛ ابن سينا ، 238 ؛ ميمون ، 133 ؛ عيسى ، 4 21 . ( 2 ) . شقشق الكرم ( ؟ ) ، نسخهء پ : سقيف الكرم ، نسخهء فارسى : علاقهاء درخت تاك - « شاخك‌ها يا پيچك‌هاى تاك » . ديوسكوريد ، III ، 4 : و من الزرواند صنف ثالث طويل يقال له قليماطيطس « نوع سوم زراوند دراز وجود دارد ، آن را قليماطيطس مىنامند » . اين واژه ظاهرا از ( شاخك ، جوانه ) ساخته شده كه با واژهء عسلوج عربى ( جمع : عساليج ) ترجمه شده ( نك . I , Low ، 69 ) ، و آن نيز به معناى « جوانهء تاك » به كار مىرود ( Lane ، 2047 ) . نزد ابن سينا ، 238 ( متن عربى ، ص 311 ) اين‌جاى متن ديوسكوريد با عبارت نعنع الكرم نقل شده و « تاك » ترجمه شده است . نعنع در فرهنگ‌ها همچون پاهاى دراز ضعيف و نظير آن تفسير شده است ، نك . لسان العرب ، VIII ، 358 . با توجه به همهء اينها ، به‌جاى شقشق الكرم بايد عبارتى به معناى « جوانه‌هاى تاك » بوده باشد . ( 3 ) . * افزوده از روى نسخهء فارسى ، قس . ديوسكوريد ، III ، 4 ؛ ابن سينا ، 238 . ( 4 ) . قسّوس - يونانى ( عشقه ) ، نك . شمارهء 840 . ( 5 ) . زرنباد ، نك . شمارهء 489 . ( 6 ) . كجور ، نك . Platts ، 819 .