( 6 ) . نسخهء فارسى : مويز ، قس . II , Vullers ، 1234 ، نسخهء الف : ميويز . نسخهء فارسى مىافزايد : « بلغت هندى دراك [ platts 501 : داكهه ] » . ( 7 ) . كيكرطا - يونانى ، I , Low ، 80 . ( 8 ) . كشمونى ، I , Low ، 80 : كمشونى ، و در پى آن جمله‌اى مربوط به شمارهء 482 ؛ نك . همان‌جا ، يادداشت 3 . ( 9 ) . غاغارطايون ، قس . يادداشت 7 . 482 . زبيب الجبل 1 * ميويزج 2 به نام « مويز كوهى » معروف است 3 . ( 1 ) . اين عنوان در نسخهء اصلى وجود ندارد و با عنوان پيشين يكى شده است ؛ در نسخهء فارسى حذف شده است . زبيب الجبل به عربى به معناى « مويز كوهى » - . Delphinium Staphisagria L است ؛ سراپيون ، 19 ؛ ابن سينا ، 421 ؛ ميمون ، 155 ؛ I , Low ، 88 - 89 و III ، 115 ؛ عيسى ، 6913 ؛ I , Dozy ، 578 . ( 2 ) . الميويزج ، نك . شمارهء 1029 . * ( 3 ) . اين جمله در شمارهء 481 پيدا شده است ؛ نك . همان‌جا ، يادداشت 8 . در پى آن از ديوسكوريد ( IV ، 40 ) نقل شده كه به تمامى مربوط به شمارهء 455 ( ذنب الخيل ) است ( نك . همان‌جا ، آخرين پاراگراف ) : « ديسقوريدس : آن در جاهاى گود كه آب فراوان دارد ، مىرويد . ساقه‌هايش ميان تهى ، سرخ ، ناهموار ، سخت و با گره‌هاى بسيار است كه يكى پس از ديگرى بيرون مىآيد . داراى برگ‌هاى نازك تاب‌خورده بسيار است ، به بالا مىرويد و به دور درختان مجاور مىپيچد . رنگش سياه است و به دم اسب مىماند ، ريشه‌اش سخت و گس است » . 483 . زبرجد 1 [ زبرجد ] و زمرد دو سنگ از يك جنس‌اند . آنچه از آنها در مغرب ديده مىشود ، خشك‌تر و سردتر از آن است كه در معدن زر يافت مىشود . اگر هشت شعير [ زبرجد ] را حل كنيم و بدهيم بياشامند ، در برابر زهر گزندگان كشنده سودمند است . نگاه [ خيره ] به آن ، بينايى را تقويت مىكند 2 . * اگر دهنج [ مالاخيت ] نزديك زبرجد پيدا شود ، آن را مىشكند و تار مىسازد 3 . ( 1 ) . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخه‌هاى ب ، پ و فارسى حذف شده است . بسيارى از مؤلفان و از آن جمله خود بيرونى زبرجد را از زمرد تمييز نمىدادند ؛ نك . سراپيون ، 129 و 527 ؛ ابن بيطار ، جامع ، II ، 166 ؛ II , Vullers ، 115 ؛ Lane ، 1212 ؛ الجماهر ، 151 . اما در اينجا گفته مىشود كه آنها دو سنگ از يك جنس‌اند - حجران من جنس واحد . زبرجد سنگ سبز متمايل به زرد اليوين - كريزوليت ،