أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

550

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

يونانيان و رمىها اين گياه را نمىشناختند ؛ I , Low ، 357 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : كماه ، بايد خواند كماى قس . لسان العرب ، VI ، 103 . در فرهنگ‌هاى فارسى « كماى » يا « كما » را به عنوان گياهى بسيار بدبو تفسير مىكنند ( II , Vullers ، 884 ) ؛ در شمارهء 60 ( يادداشت 12 ) گفته مىشود كه اهالى خراسان انگدان را « كما » مىنامند . ( 3 ) . يغميى ، I , Low ، 358 : يعميصا . ( 4 ) . ريواج ، قس . II , Vullers ، 99 . ( 5 ) . جكرى ، نك . شمارهء 477 ، يادداشت 2 . ( 6 ) . ريباس معمرى . ( 7 ) . سى سال . ( 8 ) . ريوند دست ، قس . الجماهر ، 27 . 479 . رتيبانج 1 صهاربخت گويد : رتيبانج سنگى است كه به سرطان 2 مشابهت دارد . ( 1 ) . نسخهء فارسى : ريبارج ، اين واژه در شمارهء 534 به صورت ريباع ديده مىشود ؛ Stein ، 869 : ربيتاع ، محيط اعظم ، II ، 72 : ريبانج . همهء اينها تحريف رتيبانج ( II , Vullers ، 22 ) يا ريتبانج ( II , Vullers ، 88 ) است كه مه‌يرهوف با جالينوس يكسان مىداند ، و اين صدف « كف دريا » ( Sepia ) است ؛ نك . حنين ، 120 ، يادداشت 2 ؛ ابن سينا ، 682 . نيز قس . همين‌جا ، شمارهء 485 ؛ سراپيون ، 534 ؛ ميمون ، 214 . ( 2 ) . سرطان ، نك . شمارهء 534 ، حنين ، متن عربى ، 188 : الرتيبانج و يقال له السرطان البحرى « خرچنگ دريايى را رتيبانج مىنامند . » حرف ز ( زاء ) 480 . زاج 1 حمزه گويد : زاج « روى » 2 . . . را گويند . اهل آذربايگان سرب 3 را زاكند 4 خوانند و منشأ اشتقاق « زاگ » اوست . اما وجه استدلال حمزه به اين طريق وضوحى ندارد . زاگ را به لغت رومى ستفتريا 5 گويند . ماسرجويه گويد : شبّ يمانى 6 از جمله انواع زاگ‌ها لطيف‌تر 7 است . ابو معاذ گويد : هر زاگى كه پاكيزه باشد او را « شب يمانى » گويند .