أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

529

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

تحليل است . جالينوس گويد : قوت روغن تخم ترب و قوت روغن بيدانجير يكسان است جز آنكه روغن تخم ترب گرم‌تر از روغن بيدانجير است . هيچ روغنى به زيت كهنه در منفعت از روغن تخم ترب نزديك‌تر نيست و به اين معنى روغن تخم ترب را بدل او استعمال كنند در وقت تعذّر . دهن الغار گرم است و لطيف و دافع است مر « داء الثعلب » 3 را به مواظبت . جالينوس گويد بدل او در علاج « داء الثعلب » زفت‌تر است - ذكر زفت‌تر در موضع او كرده شود 4 - زيرا كه زفت در اين نوع منفعت به او نزديك است . روغن سوسن گرم و خشك است در درجهء دوم و بدل او دهن الغار است . روغن انجره گرم است و لطيف و بدل او رغن تخم عصفر است جز آنكه روغن عصفر در قوت كم است از روغن انجره . روغن انجره گرم است در دو درجه و طبيعت را گرم كند . بدل « روغن حنا » روغن مرزنجوش است . بدل « روغن نيلوفر » روغن بنفشه است و هر دو سرد و ترند در يك درجه . روغن ياسمين گرم است در سه درجه . روغن نرجس گرم است در دو درجه و در درجهء اول تر است . روغن خيرى گرم و خشك است در دو درجه . روغن بان گرم و خشك است در دو درجه و ورم‌ها را بنشاند . و اما روغن زيت مختلف الانواع است . زيت شرين گرم و تر است در يك درجه . روغن شيره 5 گرم و تر است در درجهء اول و طبع را نرم كند . روغن گل سرد و خشك است در درجهء اول ، طبع را نرم مىكند 6 و مقوى است مر اعضا را . روغن جوز گرم است در دو درجه و خشك است در يك درجه . روغن بادام شيرين گرم و تر است در يك درجه . طبع و خاصيت روغن‌ها مشابه است مر انواع حبوب را كه از او حاصل شود يا چيزى كه در او پرورده شود . ابو ريحان گويد : زنبق 7 و رازقى 8 روغن ياسمين را گويند و از انواع او نيكوتر آن است كه او را از دارابجرد يعنى دارابگرد 9 به اطراف نقل كنند . ازهرى گويد : اهل عراق روغن ياسمين را « زنبق » گويند . عمرو از پدر خود روايت كند كه رازقى به لغت عرب [ روغن ] « كتان » را گويند و روغن