أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

500

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

[ انواع ] شراب است كه از روى شهرهاى معروف در روم ناميده شده است ، هم‌چنان‌كه [ عرب‌ها ] مىگويند قطربّلى 9 و جادى 10 . اگر شراب سياه باشد ، آن را بوليلى 11 مىنامند . ( 1 ) . قس . ديوسكوريد ، V ، 6 ؛ ابو منصور ، 166 ؛ ابن سينا ، 720 . ( 2 ) . اونوس و اونيوس - يونانى . ( 3 ) . خواندن مشروط : اوينين . ( 4 ) . خمرا ، قس . I , Low ، 94 . ( 5 ) . مى ، قس . II , Vullers ، 1245 . نسخهء فارسى مىافزايد : « به هندى « مد » گويند و « سرا » نيز گويند » ؛ قس . Platts ، 650 و 1013 . ( 6 ) . نسخهء الف : بلناطيانوس ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : يلطيالوس . ( 7 ) . نسخهء الف : اميناوس ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : اومياوس . ( 8 ) . نسخهء الف : نسطر ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : سيطرا ، بين نام‌هايى كه ديوسكوريد مىآورد ، اين نام‌ها از انواع شراب ديده نمىشود . ( 9 ) . قطربلى ، « قطربّل » نام دو محل است كه يكى از آنها در عراق در غرب دجله قرار دارد و در آنجا شرابى به نام « قطربلى » توليد مىشود ( تاج العروس ، VIII ، 81 - 82 ) . ( 10 ) . جادى ، شرابى است به رنگ زعفران ( از نام الجادية ، محلى در سوريه ) كه در آنجا زعفران توليد مىشود ؛ نك . Lane ، 394 . ( 11 ) . ابو ليلى ، Lane ، 3015 : امّ ليلى ، ليلى در اينجا به معناى « مستى » ( النشوة ) است . 407 . خمسة اوراق 1 - پنجه برگ رونده اين بنطابيلون 2 يا بطاليون 3 است . ( 1 ) . ترجمهء مستقيم « پنج برگ » يونانى - Potentilla reptans L . ؛ ديوسكوريد ، IV ، 36 ؛ ميمون ، 263 ؛ III , Low ، 190 ؛ عيسى ، 17 147 . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف ، ورق 59 ب نوشته شده و در نسخه‌هاى پ و فارسى حذف شده است . ( 2 ) . بنطابيلون ، نك . يادداشت 1 . ( 3 ) . بطاليون ، احتمالا تحريف بنطابيلون . 408 . خمط 1 . Salvadora persica Gaerth ابو حنيفه : اين درختى است شبيه سدر ، ميوه‌اش به توت مىماند . الفرّاء مىگويد : « خمط » همان « برير » 2 است و اين ميوه « اراك » است . ( 1 ) . قس . ابو حنيفه ، 375 ؛ عيسى ، 15 161 .