كه بيرونى نه تنها زبان‌هاى عربى ، فارسى ، هندى و تا حدى سريانى و يونانى را مىدانست و مىتوانست از نوشته‌هاى علمى به اين زبان‌ها استفاده كند ، بلكه با ديگر زبان‌ها و گويش‌ها نيز آشنايى داشت . او اشعار عربى متقدمان و متأخران خود را مىشناخت و با متن‌هاى منابع خود برخورد انتقادآميزى داشت و تذكرات مهم متن‌شناسى مىداد . زبان‌هايى كه از آنها در صيدنه نام برده شده است مترادف‌هاى مواد دارويى به بسيارى از زبان‌هاى زنده و مرده در صيدنه ، از ديدگاه تاريخ و گويش‌شناسى زبان‌هاى ايرانى و تا اندازه‌اى هندى و جز اينها شايان توجه است . اينك براى جلب نظر پژوهشگران به اين خودويژگى متن كتاب بيرونى ، تمام زبان‌ها و گويش‌هايى را كه در صيدنه از آنها ياد شده نام مىبريم و به شرح مبسوطتر برخى از آنها مىپردازيم . زبان‌هاى ايرانى زبان خوارزمى ( الخوارزمية ) : از گروه شرقى زبان‌هاى ايرانى است ، زبان ساكنان اصلى خوارزم بود و خط آن نيز همانند اكثر زبان‌هاى ايرانى تا تسلط اعراب ، مأخوذ از آرامى است . « 145 » در زمان حاضر قطعاتى از سنگ‌نوشته‌ها به زبان خوارزمى مربوط به سده‌هاى 3 - 4 ، 7 - 8 و 12 - 13 شناخته شده است . « 146 » بيرونى در مقدمهء صيدنه زبان مادرى خويش را خوارزمى مىنامد ، لكن مىپندارد اگر كارهاى علمى خود را به اين زبان بنويسد ، آنها بسيار عجيب و غريب بنمايند . « 147 » در واقع ، عرب‌ها به آن هم‌چون زبانى به‌ويژه نامفهوم براى ساكنان ديگر مناطق ( 145 ) . آ . آ . فريمان ، زبان خوارزمى ، مسكو - لنينگراد 1951 ، ص 9 ؛ اى . م . اورانسكى ، مدخلى بر زبان‌شناسى ايرانى ، ص 154 ، 159 . ( 146 ) . و . ليوشيتس ، يادداشت 4 براى مقالهء « خوارزم » و . و . بارتولد ، تأليف ، ج III ، ص 546 . ( 147 ) . نك . همين‌جا ، ص 168 .