المحاملى : علس 12 نوعى گندم است ، پوسته‌اى دارد ، * * در هر پوسته دو دانه 13 است كه يكى از آنها بر اثر كوبيدن و ديگرى بر اثر [ فشار ] پاهاى [ حيوانات ] خارج مىشود . از چهار وسق 14 آن دو وسق دانه به دست مىآيد . اهوازى : اين به رومى ستارى 15 ناميده مىشود . در صنعا دانه‌ى به نام علس وجود دارد ، آن شبيه گندم اما باريك‌تر از آن است . اين دانه از نظر سنبله [ به گندم ] شباهت ندارد ، داراى دو پوسته است : پوستهء سنبله ، و دومى به پوسته برنج مىماند . آن را پاك و آسيا مىكنند . [ نان آن ] خوشمزه‌تر از نان گندم است . گندم را در يمن هيش 16 مىنامند . ( 1 ) . Triticum vulgare Vill . ؛ سراپيون ، 263 ؛ ابو منصور ، 127 ؛ ابن سينا ، 254 . ( 2 ) . البر ، قس . Lane ، 176 . ( 3 ) . الفوم ، قس . بوستان ، 1861 . ( 4 ) . اين عنوان در نسخه‌هاى ب و پ از همين‌جا شروع مىشود و پيش از آن به شمارهء 359 مربوط مىشود . ( 5 ) . نسخهء الف : افودوس ، نسخهء فارسى : اوفودوس ، اين تحريف ( فوروس ) يونانى است ، ديوسكوريد ، II ، 83 . ( 6 ) . نسخهء الف : حطى ، حطثا ، قس . I , Low ، 780 ، نسخهء فارسى : حنطا و حطنا . ( 7 ) . طبق فرهنگ‌ها ، البثنيه - تمام گندم‌هايى است كه در دشت كاشته مىشود ؛ برخىها مىپندارند كه اين نام برخاسته از نام محلى در شام است ؛ لسان العرب ، XIII ، 46 . ( 8 ) . در پى آن بالخبر - « بنا به خبر » ؛ ظاهرا اين تحريف نام ابو الخير است زيرا هر دو نام - پولس و ابو الخير - غالبا باهم ذكر مىشوند . نك . فهرست نام‌ها . ( 9 ) . الكس - يونانى - Triticum spelta . L ( گندم رومى ) ، قس . Low , pf . ، 104 . ( 10 ) . ايليقس ، بر بهلول ، 14 173 : اليقن . ( 11 ) * . در Picture ، 118 درج شده است . ( 12 ) . نسخهء الف : الفلس ، بايد خواند العلس ، قس . Lane ، 2130 ؛ برطبق عيسى ، 18 183 ، اين گندم رومى است . ( 13 ) . * * متن اصلى نامفهوم بود ، افزوده از روى Lane ، 2130 و تاج العروس ، IV ، 195 . ( 14 ) . وسق - بارى كه شتر مىتواند بلند كند . ( 15 ) . ستارى ! ؟ . ( 16 ) . الهيش .