أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

453

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

348 . حلفاء 1 به سجستانى كرته 2 [ ناميده مىشود ] . جايى كه حلفا مىرويد ، ارض محلفه 3 ناميده مىشود . اگر كسى را با ساقهء [ حلفا ] بزنيم ، چنان احساسى به او دست مىدهد كه تحت تأثير كبيكج 4 قرار گرفته باشد . ابو حنيفه مىگويد 5 : [ حلفا ] هنگامى كه از ريشه مىرويد ، با وجود ضعف خود ، هم‌چون نوك جوالدوز تيز است و با هر چيز برخورد كند ، حتى با سفال پاره 6 ، در آن نفوذ مىكند . گاهى به محض تماس با درخت خرما ، آن را سوراخ مىكند ، و مردم مراقبش هستند و درختان خرما را در برابر آن محافظت مىكنند . ( 1 ) . در زبان عربى امروزى حلفا و الفاست ( بارانف ، 241 ) . برطبق Lane ، 628 و Low , Pf . ، 167 - Poa multiflora و Poa cynosuroides Retz . است . برخىها آن را به عنوان Stipa tanacissima Lam . تعريف مىكنند ( بيطار ، 686 ) . ( 2 ) . كرته ، قس . شمارهء 22 ، يادداشت 11 . ( 3 ) . ارض محلفة ، ابو حنيفه ، 251 : ارض حلفة ، نيز قس . لسان العرب ، IX ، 56 . ( 4 ) . كبيكج ، نك . شمارهء 878 . آن‌گونه كه معلوم شده ، « كبيكج » داراى خواص تحريك‌كننده بسيار قوى است . ( 5 ) . ابو حنيفه ، 251 . ( 6 ) . لا يتلقيها ( نسخهء پ : يتلقاها ) شىء و لا خزف ( نسخهء پ : حتى الخزف ) الّا نفذت . ابو حنيفه 251 : فلا يتلقّاها شىء الا نفذت فيه حتى ربما نفذت فى الخرقة الغليظة - « . . . حتى گاهى در پارچه كلفت نفوذ مىكند » . 349 . حلبه 1 به سريانى فليلثا 2 ، به فارسى شمليت 3 و به گويش شام فريقة 4 [ ناميده مىشود ] . ( 1 ) . Trigonella foenum - graecum L . ( شنبليله ) ؛ ديوسكوريد ، II ، 102 ؛ سراپيون ، 405 ؛ ابو منصور ، 128 ؛ ابن سينا ، 258 ؛ ميمون ، 153 . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخهء پ حذف شده است . ( 2 ) . فليلثا - چنين است در بر بهلول ، 1 1571 و II , Low ، 478 ؛ نسخهء الف : ناخواناست . ( 3 ) . شمليت ، قس . II , Vullers ، 466 ، شنبليد . ( 4 ) . فريقة ، قس . ابو حنيفه ، 229 ؛ Lane ، 2386 .