أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

430

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

مىرسد . سياه رنگ است و ازآن‌رو چنين ناميده شده است كه ، آن‌گونه كه ديسقوريدس و ديگران مىگويند ، در سرزمين لوقيا 4 در رود غاغاطيس 5 يافت مىشود . اين سنگى پوك آغشته 6 به زفت 7 است . دود شبه مصروع را از پا در مىآورد . 8 * گاهى آن را حجر الصرع 9 مىنامند زيرا اگر كسى را كه دچار بيمارى صرع است با آن دود دهيم ، سبب حمله بيمارى مىشود . ديسقوريدس : بهترين شبه آن است كه آتش در آن به سرعت شعله‌ور شود ، بويش همان بوى قير ، به رنگ سياه متمايل به خاكسترى و پهن همانند شياف چشم 10 باشد . سبك است و در دهانه رودهايى كه به دريا مىريزند و در جاهايى كه جاجيطس وجود دارد ، يافت مىشود . 11 ( 1 ) . يونانى ؛ ديوسكوريد ، V ، 109 ؛ ابن سينا ، 805 ؛ I , Dozy ، 252 ؛ « شبه » يكى از گونه‌هاى زغال‌سنگ است ؛ نيز نك . شمارهء 525 . ( 2 ) . بيرونى در الجماهر ( 186 ، 467 ، يادداشت 6 ) دقيقا اشاره مىكند كه سنگينى ويژه شبه برابر با 11 / 1 است . ( 3 ) . القفر ، قس . II , Dozy ، 382 . ( 4 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : ارقيا ، بايد خواند لوقيا ، قس . ديوسكوريد ، V ، 109 . ( 5 ) . غاغاطيس ، ديوسكوريد ، V ، 109 : غاغا ، V , D - G ، 146 : Gagos . ( 6 ) . واژهء نامفهوم « ميصه » ، ترجمه به معنا صورت گرفته است . ( 7 ) . الزفت ، نك . شمارهء 500 . ( 8 ) . دخانه يسقط المصروع سريعا ، همين‌گونه است ديوسكوريد ، V ، 109 ( در آنجا به‌جاى « صرع » اشتباها « صدع » نوشته شده است ) ، ابن بيطار ، جامع ، II ، 9 و محيط اعظم ، II ، 130 . ابن سينا ( 805 ) برعكس مىگويد : « اگر مصروع را با آن دود دهيم ، سودمند است » . اذا تدخن به المصروع نفعه . ( 9 ) . سنگ صرع . ( 10 ) . عريض كشيافات العين . ( 11 ) . جاجيطس ( ؟ ) . قطعهء 11 * داخل عنوان شمارهء 315 پيدا شده است . قس . ديوسكوريد ، V ، 109 ؛ ابن بيطار ، جامع ، II ، 9 . 315 . حجر اسيوس 1 ديسقوريدس : سنگ اسيوس در اسيا 2 يافت مىشود و بهترين آن به رنگ پياز دريايى 3 است ، پوك و سبك است و به سرعت خرد مىشود . برخى از بخش‌هايش به رنگ موم