271 . جوز بوّا 1 [ جوز بوا ] به هندى جاى پهل 2 [ ناميده مىشود ] . بشر : آن تند است . 3 * يحيى و خشكى : « جوز بوا » يكى از خوشبوترين مواد معطر است كه بيشتر در معجون‌هاى خوش‌بو و عطرهاى زنانه به كار مىرود . [ جوز بوا ] سنگين بهترين است و آن در تركيب جوشاندهء بان 4 وارد مىشود ؛ آن را از سفالة مىآورند . 5 [ جوز بوا ] به سريانى گوزادبسما 6 و گوزىبويا 7 ، به فارسى گوزبويا ناميده مىشود . ارجانى : اين جوز است به اندازهء مازو ، با پوست نازك به رنگ غبار كه به آسانى مىشكند . بر اثر شكستن ، مغزى خوش‌بو و تندمزه [ پديدار مىشود ] . جالينوس [ آن را ] بالانوس 8 [ مىنامد ] . ابو معاذ آن را « جوز معطر » 9 مىنامد . در الميامر [ گفته شده است ] : جوز الملك 10 همان « جوز بوا » است . رازى : جانشين [ جوزبوا ] يك [ وزن ] « جوز معطر » 11 و نيم [ وزن ] سنبل است . ابن ماسويه : جانشين آن نيم وزن بسباس ( 12 ) است . مؤلف ياقوت : ضبر 12 جوز بوياست . ( 1 ) . Myristica fragrans Houtt . ؛ سراپيون ، 286 ؛ ابو منصور ، 111 ؛ ابن سينا ، 138 ؛ غافقى ، 193 ؛ ميمون ، 71 . اين نام از « گوز بويا » فارسى است ، Lane ، 485 . يونانيان باستان اين گياه را نمىشناختند ؛ غافقى ، 193 . شماره‌هاى 271 - 280 در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . نسخهء الف : جاى يمل ، بايد خواند جاى پهل ، قس . Platts ، 374 : جائپهل ؛ Dutt ، 301 : jayphal . ( 3 ) . در پى آن ، واژهء مبهم يفل ، نسخهء پ : يفوح منه رائحة طيبة . ( 4 ) . طبخ البان ، بايد خواند طبيخ البان ( نسخهء پ ) ، دربارهء بان نك . شمارهء 134 . * ( 5 ) . در Picture ، 117 درج شده است . ( 6 ) . كوزدبسما ، بايد خواند گوزادبسما ، قس . II , Low ، 61 . ( 7 ) . كوزىبويا . ( 8 ) . بالانوس ، اما نزد يونانيان به معناى تخم بان است ؛ نك . ديوسكوريد ، IV ، 111 ؛ غافقى ، 193 ، ص 392 . ( 9 ) . جوز الطيب - از مترادف‌هاى جوز بوا ، عيسى ، 6 122 . ( 10 ) . جوز الملك - « جوز شاهى » . ( 11 ) . از اينجا برمىآيد كه جوز بوا و « جوز معطر » يكى نيستند ، لكن اندكى بالاتر ( يادداشت 9 ) سخن بر