أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

41

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

تحليل محتواى صيدنه مسائل داروشناسى مفهوم صيدنه يا داروشناسى ( Pharmacognosy - از « 116 » يونانى - دارو و - دانستن ) را در كتاب حاضر همان گونه مىفهميم كه خود بيرونى مىفهميد و آنچه در سده‌هاى ميانه در شرق به آن نسبت مىدادند . داروشناسى امروزى علم درباره مادهء خام دارويى و فراورده‌ها با منشأ گياهى و حيوانى است . « 117 » داروشناسى شرقى در سده‌هاى ميانه به مثابهء نخستين مرحلهء پزشكى نگريسته مىشد يعنى هركس كه خود را وقف پزشكى كرده بود ، پيش از همه مىبايست شناخت لازم از مواد دارويى را فرا گيرد . اما درعين‌حال ، داروشناسى به گفتهء بيرونى ، به عنوان علمى مستقل نيز وجود داشت و در اين صورت دستيار ( در اصطلاح قديم - آلت ) پزشكى به‌شمار مىآمد نه جزئى از آن . « 118 » بيرونى تعريفى روشن و مشخص از اين نظام به دست مىدهد . او مىنويسد : « صيدنه شناخت داروهاى ساده ( عقاقير مفرده ) است از روى جنس ، نوع و بهترين شكل آنها و هم‌چنين تشكيل داروهاى مركب است از روى نسخه‌ها يا به دستور محققى قابل اعتماد و ( 116 ) . به‌نوبهء خود از - ph - ar - maki « بخشندهء امنيت » مصر باستان نشئت مىگيرد . مصريان « توت » خداى صنعت پزشكى را چنين مىناميدند . E . Kremers and G . Urdang , History of Pharmacy , London [ 1940 ] p . 9 ؛ اى . اى . لوينشتين ، تاريخ داروسازى و سازمان‌دهى كار داروسازى ، مسكو - لنينگراد 1939 ، ص 10 . ( 117 ) . آ . اف . گامرمان ، دورهء داروشناسى ، ص 5 . ( 118 ) . نك . همين‌جا ، ص 151 .