ارغوانى و دانه‌ها شبيه فلفل سياه است . جالينوس مىگويد كه در پزشكى فقط گل‌ها ، برگ‌ها و ميوه‌هايش [ به كار مىرود ] . در كتاب الترياق فنطافيلن 5 ناميده شده است . مىگويند كه درخت [ بنجنكشت ] شجرة الطهر 6 و تخمش حب الفقد 7 ناميده مىشود . جبريل مىگويد كه رهبانان از [ بنجنكشت ] زيرانداز و مسافران چوب‌دستى مىسازند . پولس مىگويد كه جانشين [ بنجنكشت ] صمغ زيتون حبشى است . اما بنجنكشت ، و آن عقّار ابيض 8 * ناميده مىشود و به بزرگى درهم 9 است . يكى از [ انواع ] آن به پنجه دست مىماند كه همانند انگشتان ، دو تا پنج شاخه و بيشتر از آن منشعب مىشود . لكن صفت‌هاى شرح داده شده در اين عنوان ، مربوط به عرفج 10 است كه به گويش سجستانى مزدر 11 ناميده مىشود . ( 1 ) . Vitex agnus castus L . ؛ سراپيون ، 174 ؛ ابو منصور ، 66 ؛ ابن سينا ، 116 ؛ ميمون ، 308 ؛ نيز نك . شمارهء 796 . اين نام پنج انگشت فارسى است ( I , Vullers ، 374 ) . ( 2 ) . يا صعب العبور - مواضع وعرة . ( 3 ) . اغنوس - يونانى ، ديوسكوريد ، I ، 110 . ( 4 ) . فى الاجام ، نسخهء فارسى : در بيشها . ( 5 ) . فنطافيلن - يونانى - « پنج برگ » . نيز نك . شمارهء 797 . ( 6 ) . شجرة الطهر « درخت پاك » ؛ اين ، ظاهرا ترجمهء مستقيم يونانى - « پاك ، پاك‌دامن » است . اين گياه در قديم نشانه بىگناهى و پاكدامنى بود ( اننكوف ، 383 ) . ( 7 ) . يا حب الفقد ، نك . يادداشت 11 . ( 8 ) . « داروى سفيد » يا « ريشه سفيد » . فانه سمى بعقار ابيض ، نسخهء فارسى : ابو ريحان گويد پنج انگشت نوعى است از داروها و خاشاك‌ها ( ؟ ) و لون او سپيد است . ( 9 ) . نك . شمارهء 72 ، يادداشت 24 . ( 10 ) . العرفج ، نك . شمارهء 701 . ( 11 ) * . كازرونى اين سخنان بيرونى را مىآورد ( ورق 75 ب ) و در پى آن مىافزايد : « من مىگويم : بنجنكشت - واژه دربردارندهء دو معنى متفاوت است : يكى از آنها همين ريشه است كه ابو ريحان نام مىبرد و زنان و ديگر [ مردمان ] در تبريز براى چاق شدن به كار مىبرند ، آن را بنجنكشت مىنامند . دومى گياهى است كه الشيخ [ ابن سينا ] و ابن بيطار نام مىبرند و « حب الفقد » [ حب از دست دادن ] مىنامند از آن رو كه