أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

279

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 7 ) . هينگ ، قس . Platts ، 1246 ؛ Dutt . ، 176 . ( 8 ) . هنگ‌رترى . ( 9 ) . السرخسى منه ، نسخهء فارسى : برخسى . 108 . انجرة 1 - گزنه اورباسيوس آن را [ به نام ] اقاليفى 2 ذكر مىكند و آن به عربى قرّيص 3 است . ابو معاذ مىگويد كه [ انجره ] به فارسى گزنه 4 ناميده مىشود . من اين گياه را در جرجان در كنار راه‌ها ديدم . اگر با پوست تماس يابد ، سبب سوزش و خارش مىشود . قسطا مىگويد كه اگر [ گزنه ] بيش از اندازه به بدن ماليده شود ، موجب مرگ مىشود . در جرجان شنيدم كه با آن غذا تهيه مىكنند . قسطا مىگويد : تخم [ گزنه ] به رنگ آبى ، صاف ، مسطح و كوچك است . برخىها آن را با تخم كتان مقايسه مىكنند ازآن‌رو كه براق و صاف است . اما بين آنها شباهتى وجود ندارد زيرا آن گرد است و مانند تخم كتان كشيده نيست . [ تخم گزنه ] از نظر رنگ ، صاف بودن و لعاب بيش از همه به تخم مرو شبيه است و فقط با تخت بودن خود با آن تفاوت دارد ، تخم مرو نيز گرد است و آن تيزى گزنده زبان را كه تخم گزنه از آن برخوردار است ، ندارد . 5 ( 1 ) . Urtica urens L . يا U . dioica L . ؛ سراپيون ، 272 ؛ ابو منصور ، 18 ؛ ابن سينا ، 35 ؛ غافقى ، 74 ؛ ميمون ، 14 . عنوان در نسخهء الف : بزر الانجرة ؛ اين عنوان در نسخه‌هاى ب ، پ و Picture ، 110 ، در ادامه عنوان قبلى آمده است . ( 2 ) . نسخهء الف : افاليقى ، بايد خواند اقاليفى - يونانى ، ديوسكوريد ، IV ، 76 ؛ Low , Pf . ، 356 . ( 3 ) . القريص نك . شمارهء 828 ؛ نسخهء الف در حاشيه : به سريانى قاروصبثو ، قس . III , Low 479 - 480 . ( 4 ) . كزنه ، قس . II , Vullers ، 830 ؛ نسخهء پ : كرنه . ( 5 ) . كازرونى ( 55 ب ) و محيط اعظم ( I ، 212 ) اين عنوان را با اندك تغييراتى آورده‌اند . 109 . انبوب الملك 1 - « نىلبك سلطان » الدمشقى مىگويد كه اين نوعى حى العالم 2 است . ( 1 ) . در ديگر منابع انبوب الراعى « نىلبك چوپان » ، ميمون ، 162 ؛ عيسى ، 1 167 ؛ II , Dozy ، 633 .