افيون تكه‌هايى به رنگ قسط اما به مراتب سياه‌تر با بويى ناپسند است . قوىترين [ افيون ] آن است كه سنگين‌تر باشد ، بوى شديدتر و مزهء تلخ‌تر داشته باشد ؛ در آب حل مىشود ، صاف و هموار است ، اگر آن را با آب به هم زنيم ، سفت نمىشود . در آفتاب ذوب مىشود و اگر آن را روى [ شعلهء ] چراغ بسوزانيم ، روشنايى را تيره نمىسازد . ابن ماسويه مىگويد كه بهترين [ افيون ] آن است كه رنگ زرد و بوى زننده داشته باشد . اما [ افيون ] ناخالص 11 ، اگر آن با « ماميثا » 12 آميخته شود زرد رنگ مىشود ، و اگر آن را با آب به هم زنيم ، آن را همانند زعفران زرد رنگ مىكند . اگر با عصارهء خس [ آميخته شود ] ، آن‌گاه زبر مىشود و بويش به ضعف مىگرايد . اما اگر با صمغ 13 [ عربى آميخته شود ] ، رنگش شفاف و نيرويش ضعيف مىشود . ابو نصر خطيبى 14 مىگويد كه آرد باقلى و نخود را [ به افيون ] مىافزايند . اما برخى [ از مردمان ] مدفوع انسان را به آن مىافزايند و اين جاى تعجب نيست ، زيرا مردم مدفوع را افيون لقب داده‌اند . مقدار كشندهء [ افيون ] دو « درهم » است . ديده شده كه يك انسان با استفاده از شياف افيون مرده است . به همين جهت در مصرف [ افيون ] رعايت حد اكثر احتياط واجب است . مردم نواحى گرمسير 15 ، به ويژه در مكه ، با شروع از مقدار اندك و رساندن به مقدار كشنده ، خود را اندك‌اندك به مصرف [ افيون ] عادت مىدهند . آنها هر روز [ استفاده از افيون را ] به قصد اندوه‌زدايى 16 ، بر طرف كردن تأثير گرما بر بدن ، عميق كردن خواب و پاك كردن اخلاط از عفونت 17 ، ادامه مىدهند . بهترين افيون آن است كه بر گياه خود ، پس از برش دادن آن ، خشك شود . ديوسكوريد مىگويد كه با كارد ، بريدگى كوچك كم‌عمق و كج ، بلكه شكافى كج ، روى شاخهء [ خشخاش ] 18 ايجاد مىكنند و آنچه بيرون مىآيد ، در شيشه جمع مىكنند . اما اين چندان مرغوب نيست و فقط به منزلهء جانشين عصاره است . شيرابه‌اى كه در محل شكاف سفت شود ، نيكو به حساب مىآيد . مدتى آن را به حال خود مىگذارند ، سپس برمىگردند ، جمع مىكنند و نگه مىدارند . او [ ديوسكوريد ] مىگويد : « كسانى كه به اين كار مىپردازند بايد احتياط كنند تا چيزى [ از اين شيرابه ] روى لباسشان نيفتد 19 » . الخطيبى مىگويد : بهترين [ افيون ] آن است كه در اسيوط ، يكى از شهرهاى مصر عليا به عمل مىآورند و محصول اشمون 20 پس از آن قرار مىگيرد . او مىگويد كه در آنجا [ افيون ] را از خشخاش سفيد به شيوه تيغ زدن ميوه‌هايش پيش از رسيدن ، به دست