أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

25

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

نسخهء حاضر را [ مجددا ] با آن مقابله كرده‌ام [ با يكديگر ] تفاوت دارند « 39 » » . در اينجا منظور غزنوى به احتمال زياد ، نسخه‌اى است كه در پايان دست‌نويس بورسه از آن ياد كرده و تاريخ رونويسى 24 ربيع الاول 468 / 8 نوامبر 1075 را دارد . « 40 » به شهادت غضنفر در حواشى نسخهء غزنوى يادداشت‌هاى گوناگون به خط غزنوى وجود داشته است . غزنوى احتمالا در نتيجه مقابلهء نسخهء خويش با دست‌نويس سال 1075 ، اين يادداشت‌ها را نوشته است . در نسخهء غضنفر اين اشاره‌ها را مىبينيم : « به خط امام محمد [ نوشته شده ] » « 41 » ؛ « به خط ابن الزكى ، رحمت اللّه عليه در حواشى [ نوشته شده ] . اين ، ظاهرا در متن اصلى بوده است » « 42 » ؛ « اين ، مثل اينكه خط امام محمد الزكى بوده است » « 43 » . حاشيه‌هاى نسخهء الف نيز پر از يادداشت‌ها با جنبه‌هاى گوناگون است و نشان مىدهد كه نسخه‌بردار ، واژه‌ها يا جمله‌هاى جداگانه و حتى تمامى عنوان دربارهء يك مادهء گياهى را از قلم انداخته است . لكن به آسانى نمىتوان گفت كه همهء آنها رونوشت يادداشت‌هايى است كه در حاشيه‌هاى دست‌نويس غزنوى وجود داشته يا به خود غضنفر يا به يك خواننده تعلق دارد . به گمان مه‌يرهوف ، غضنفر آنها را تماما به همان صورتى كه در نسخهء محمد غزنوى وجود داشته رونويسى كرده است . « 44 » خط حواشى نسخهء الف در اصل شبيه خط نسخهء اصلى اما ريزتر است ، وانگهى بدخط و سرسرى نوشته شده است . گذشته از اين ، جوهر در كاغذ پخش شده و متن را نامفهوم ساخته كه در نتيجه به دشوارى خوانده مىشود . « 45 » متن اصلى دست‌نويس ، به خط نسخ متوسط با حروف نه‌چندان خوانايى ، تنگ هم ( 39 ) . نك . همين‌جا ، ص 149 . ( 40 ) . نك . همين‌جا ، ص 1011 . XXII , DI , Krause ، ص 267 . مه‌يرهوف مىپندارد كه غزنوى نسخهء خود را با چرك‌نويس مؤلف مقابله كرده است . Vowort ، ص 12 . ( 41 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 705 ، يادداشت 42 . ( 42 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 1071 ، يادداشت 15 . ( 43 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 1115 ، يادداشت 1 . ( 44 ) . Vorwort ، ص 13 ؛ قس . XXII , DI , Krause ، ص 266 . اما كرنكوف مىپندارد كه يادداشت‌ها در حاشيه‌هاى نسخهء الف را ديگرى نوشته است . VI , IC , Krenkow ، ص 533 . ( 45 ) . تا آنجا كه مىتوان از روى فتوكپى قضاوت كرد ، جوهر تا حدود ورق 82 ب پخش شده است .