غذاى شتر تعبير و تفسير مىكنند ، غافقى ، 36 . تعريف دقيق اين گياه در كتاب‌ها وجود ندارد . برخىها مىپندارند كه اشترغاز - Ferula assa dulcis ( غافقى ، 36 ) يا Ferula assa foetida L . ( عيسى ، 8 82 ) است . برخى ديگر آن را Fegonia cretica L . مىدانند ( ابن سينا ، 23 ) . در ترجمهء لاتينى قانون ابن سينا ، « اشترغاز » را بر مبناى ديوسكوريد با عنوان Magydaris lilbyca آورده‌اند ؛ نك . غافقى ، 36 ، ص 120 ؛ ابن بيطار ، 84 . ( 2 ) . الحنزاب . ابو حنيفه اين گياه را چنين توصيف مىكند : « . . . برگ‌هاى پهن و ساقه زيرزمينى به رنگ سفيد شبيه ساقهء زيرزمينى ترب دارد . مردم آن را [ خام ] مىخورند و مىپزند . . . برخىها مىگويند كه اين هويج وحشى است ، آن بسيار شيرين است » ؛ ابو حنيفه ، 228 ، نيز نك . Lane ، 559 ، 656 . اين گياه در عيسى ، 7 75 Emex spinosus L . است . ( 3 ) . نسخهء فارسى : و در كتاب ممالك و مسالك آورده است كه نبات او در ريگ‌هاء راه مرو بسيار باشد و از آن موضع او را به اطراف برند . در كتاب مسالك الممالك الاصطخرى I , BGA ) ، ص 263 ) گفته شده است : و فى مفازتهم يكون الاشترغاز الذى يحمل الى سائر الدنيا « در بيابان‌هاى آنها اشترغاز است كه به ديگر [ سرزمين‌هاى ] جهان مىبرند » . ( 4 ) . يا ترد - هشّ . ( 5 ) . القلايا جمع القلية . ( 6 ) . نسخهء الف : للتخليل ، نسخهء فارسى : از جهت تجربه را . ( 7 ) . محروث ، معمولا اين نام ريشه . Ferula assa foetida L است ، نك . شمارهء 974 . از آغاز عنوان تا اين‌جاى متن از كازرونى ( 52 الف ) آورده شده است . ( 8 ) . الانجدان الطيب . ( 9 ) . كز انگدان خوش - ريشه انگدان معطر . نسخهء پ : انكدان خوش . ( 10 ) . نسخهء الف : ستى هنكفار ، اين نام بار ديگر در شمارهء 974 به صورت « متن هنكفار » تكرار مىشود . وانگهى معناى واژه نخست روشن نشده است . احتمالا اين واژه ستى جمع سته به معناى « ريشه » باشد . اسلانف ، 38 ؛ هنك - انگدان است ، Platts ، 1238 . ( 11 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : راز بايد خواند ران . قس . II , Vullers ، 11 . ( 12 ) . كما قس . II , Vullers ، 881 . ( 13 ) . الحلتيت - صمغ انگدان ؛ نك . شمارهء 344 . ( 14 ) . نسخهء الف : واژهء ناخواناست : التلى ؛ همان‌جا در حاشيه به صورت التميمى اصلاح شده است . شايد ابو عبد الله محمد بن احمد بن سعيد التميمى المقدسى مؤلف كتاب داروهاى ساده باشد كه در نيمهء دوم سدهء دهم مىزيست ؛ سارتون ، I ، 679 ؛ اعلام ، VI ، 203 . نسخهء پ : ابو محمد التّبّتى . ( 15 ) . نك . ابو حنيفه ، 228 .