( 3 ) . اريزون - يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 95 . ( 4 ) . نسخهء الف : رزّا ، قس . I , Low ، 733 . ( 5 ) . يا برنج ، I Dozy 79 ؛ اين‌گونه خواندن يقينا درست‌تر است زيرا بيرونى شكل « كرنج » را نيز مىآورد كه تا امروز « گرنج » تلفظ مىشود ؛ قس . يادداشت 7 . ( 6 ) . الشبه ؛ « برنز » نيز « برنج » ناميده مىشود . دربارهء برنج ( آلياژ ) نك . شمارهء 142 . ( 7 ) . نسخهء فارسى : و اهل ماوراء النهر كرنج [ گرنج ] گويند . ( 8 ) . چاول ، قس . Platts ، 420 . ( 9 ) . شالى . در زبان ازبكى [ و در فارسى ] نيز همان است ( در زبان روسى : شالا ) . ( 10 ) . يا آرد جو - دقيق الشعير نك . شمارهء 606 . ( 11 ) . نسخهء الف : و كيف ، نسخهء پ : يوضف ( ؟ ) 26 . أرزة 1 - سدر ، صنوبر مىگويند كه [ ارزة ] به رومى اغروسطوس 2 و مروسيا 3 ، به سريانى يبلا 4 و شعيعاديمّا 5 ، به فارسى فرزدجويبار 6 ، به عربى حشيشة ناميده مىشود . اين‌چنين است در برخى از كتاب‌ها . لكن نزد فرهنگ‌نويسان ، ارزة در زبان عرب به معناى « صنوبر كوچك » 7 است و فرزدجويبار نامبرده به فارسى ، به معناى ثيل ( مرغ 8 ) است . ابو حنيفه مىگويد 9 : ارز صنوبر نر است ، بار نمىدهد اما از ريشه‌اش صمغ 10 خارج مىشود . الخليل مىگويد : ارزه - عرعر است . در روايات [ گفته مىشود ] 11 : « مثل مؤمن به مثل گياه نورسته 12 مىماند : باد گاهى به اين سو و گاهى به آن سو خمش مىكند . اما مثل كافر به مثل صنوبر مىماند : تا يكباره سرنگون نشده ، محكم بر زمين ايستاده است 13 » . ( 1 ) . Cedrus Libani Bar ( سراپيون ، 470 ) ، يعنى سدر لبنانى ، يا Pinus halepensis Mill . ( ميمون ، 2 ) ، يعنى كاج حلب يا اورشليم ( اننكوف ، 254 ) ، يا Picea excelsa Link . ( عيسى ، 15 139 ) يعنى صنوبر . ( 2 ) . اغروسطوس - يونانى - اما اين به يونانى به معناى مرغ است ، نك . شمارهء 22 ، يادداشت‌هاى 7 و 8 . نيز قس . شمارهء 819 . ( 3 ) . نسخهء الف : مروسيا ( ؟ ) . ( 4 ) . نسخهء الف : يبلا قس . Low , Pf . ، 182 ، نسخهء فارسى : فيلا .