أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

199

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

مىسوزاند و سبب درد مىشود . 14 ( 1 ) . Andropogon schoenanthus L . ؛ سراپيون ، 9 ؛ ابو منصور ، 20 ؛ ابن سينا ، 7 ؛ غافقى ، 2 ؛ ميمون ، 8 . ( 2 ) . النور . ( 3 ) . و الرياحين و النجم . ( 4 ) . فغو الشجر ، ترجمهء مستقيم « گل درخت » . ( 5 ) . نسخهء الف : سوندهى . Platts ، 702 : سوندهى ( sondhe ) - خوش‌بو . ( 6 ) . كندبيل ، مخزن ، 81 - 82 و نسخهء پ ؛ نسخهء الف : كنزبيلا . ( 7 ) . النجم - نام ديگر ثيل يعنى مرغ است ؛ نك . شمارهء 238 ، ميمون ، 251 . ( 8 ) . نسخهء الف : اغرسطس ، نسخهء فارسى : اغروسطس يونانى ، ميمون ، 251 . ( 9 ) . نسخهء فارسى : گورگياه ، نسخهء الف : گورگيا . ( 10 ) . رعى العير . ( 11 ) . كرتهء دشتى يعنى « كرته خودرو ، وحشى » نك . II , Vullers ، 812 ، نسخهء پ : كرنه . ( 12 ) . ياكولان - نام ديگر « اسل » ؛ ابو حنيفه ، 22 . نام معمولى اسل Juncus acutus L . يا Juncus arabicus Post . است ؛ عيسى ، 10 102 ؛ ميمون ، 90 و 372 . ( 13 ) . القطن ، القطنة المنقشة - Gossypium herbaceum L . ؛ عيسى ، 4 89 . ( 14 ) . نسخهء الف ادامه مىدهد : « در جرجان روى كوه‌هايى كه بين آنها قلعه جناشك قرار دارد ، گياهى است كه برگ‌هايش شبيه برگ‌هاى خس [ كاهو ] است و مزهء معطر [ مطبوع ] دارد . آن را « گوزن تل » مىنامند . همانند شاهدانه [ بنگ ] مستىآور است . سپس دربارهء خاصيت سكرآورش مىافزايند كه [ مست ] سخنانى را كه هنگام كندن اين [ گياه ] بر زبان رانده [ تكرار خواهد كرد ] » . همهء اينها در تحريرى ديگر در شمارهء 930 كه از گوزن گياه سخن مىرود ، آورده شده است . ظاهرا شباهت شكل « گورگيا » و « گوزن‌گياه » به اين جابه‌جايى متن‌ها انجاميده است زيرا مطالب بالا هيچ‌گونه ارتباطى با گورگيا ندارد . اين قطعه در نسخهء فارسى وجود ندارد . نك . شمارهء 930 . 23 . أذن الحمار 1 - « گوش‌خر » ، هوه‌چوبه ابو حنيفه مىگويد : برگ‌هايى به پهناى يك وجب دارد ؛ ريشه‌اش از هويج بزرگ‌تر و به اندازه يك ارش است ، آن را مىخورند و آن شيرين است . 2 ( 1 ) . I , Dozy ، 15 : اذان الحمار - Stein . ; Cohsoude ، 36 : اذن الحمار - Symphytum - oreille d'ane officinale L . ( اننكوف ، 345 - 346 ) ، يعنى هوه‌چوبه دارويى . بين نام‌هاى پرشمار اين گياه كه اننكوف