أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
176
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
كه در علاقه و اشتياق به سوى كمال همانند مناند ، به شرط آنكه پاداشم را با اصلاح خطاها ، بىتوجهى ، غفلتهايى كه مىتوان اصلاح كرد ، بدهند . نمىخواهم از اين درجه فراتر روم و به ذكر نيروها و خواصى از داروها ، به علت گستردگى سخن در اينباره و دشوارى آن براى مثل من ، بپردازم مگر شرايط مرا به ذكر آن وادار سازد . در تقسيم [ موضوع ] ، از ترتيب حروف الفبا پيروى كردهام نه از مقدار عددى « 179 » آنها . زيرا اولى بين مردم مشهورتر است . سپس ، در هر فصل حرف اول نام را در نظر گرفتهام به گونهاى كه كسره پيش از فتحه و ضمه پيش از كسره قرار نگيرد . براى اينكه پيدا كردن « 180 » مطلوب را سادهتر كنم ، از توالى حروف الفبا در حرف دوم نام نيز [ پيروى كردهام ] . اگر [ واژه ] « بزر » [ تخم ] ، يا « حب » [ دانه ] يا « حجر » [ سنگ ] با نام مربوط شده و از آن جدا نمىشود مانند « بزر قطونا » ، آنگاه « بزر » را در نظر گرفتهام نه « قطونا » « 181 » را . ولى اگر تنها و بدون « بزر » ذكر شود ، همان [ نام ] را ترجيح دادهام و « بزر » به عنوان زائد [ حذف شده است ] . « رفتارها از روى نيتها [ ارزيابى مىشوند ] « 182 » » . نزد خداوند عمل [ انجام شده ] به قصد نيكوكارى براى ديگران هرگز بىپاداش نمىماند . او بهتر از همه به انديشههاى پنهانى آگاه است و از روى آنچه در دلهاست پاداش مىدهد . ( 179 ) . يعنى نه به ترتيب ابجد ، مانند آنچه مثلا در كتاب ابن سينا عمل شده است . ( 180 ) . نسخهء الف : وجوب ، Vorwort ، متن عربى ، 17 : وجود . ( 181 ) . در نسخهء الف بخشى از فصلهاى ب و ق افتاده و اين واژه در نسخهء فارسى « قطونا » نوشته شده است . نك . شمارهء 850 . ( 182 ) . تمام مجموعههاى روايات با حديث إنّما الاعمال بالنيات آغاز مىشود .