أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

149

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

كتاب الصيدنه فى الطب « 1 » تأليف حكيم بزرگ ، امام علامه افضل علماى متقدّم و متأخّر ، اعظم رياضىدانان مسلمان و آنها كه پيش از وى مىزيستند ، استاد ابو ريحان محمد بن احمد بيرونى ، رفع الله نفسه و روّح رمسه ، است . در پشت نخستين برگ دست‌نويسى كه نسخهء فعلى را از روى آن نوشته‌ام ، به خط شيخ امام فاضل ظهير الحق ابو المحمد بن مسعود بن محمد بن الزكى الغزنوى - خداوند آرامگاهش را نورانى گرداند - چنين [ نوشته شده ] بود : « همهء نسخه‌هاى موجود از يك چركنويس نقل شده و چركنويس به خط دو شيخ : شيخ احمد النهشعى و استاد ابو ريحان بيرونى نوشته شده است . خداوند هر دو را رحمت كناد . در متن چركنويس كه به خط شيخ احمد نوشته شده ، داروهاى مشهور موجود در همهء كتاب‌ها ذكر شده است . در يادداشت‌هاى حاشيه كه با حروف ناقص و درهم‌برهم ناخوانا به خط استاد در سطرهايى در جهات گوناگون نوشته شده است ، اين داروها شرح داده شده و داروهاى كمياب « 2 » با شرح نام‌هاى گوناگون و همه نوع اهمّيّت آنها آمده است . به همين جهت همهء نسخه‌ها بيش و كم با [ مقدار ] كلمات ، تصحيفات ، تحريفات ، ترتيب [ بيان ] و فصل‌بندى « 3 » [ از يكديگر ] متمايزند مگر دست‌نويسى كه من از روى آن نوشته‌ام و دست‌نويسى كه نسخهء حاضر را به يارى و توفيق پروردگار [ مجددا ] با آن مقابله كرده‌ام » . سپس نام خود را چنين نوشته است : « هنگامى كه تناوب ايّام [ زندگى ] محمد بن ( 1 ) . كتاب داروشناسى در پزشكى . ( 2 ) . ادوية غريبة . ( 3 ) . ظاهرا عدم تطابق ترتب عنوان‌ها را در برخى از بخش‌هاى نسخه‌هاى الف و فارسى ، بايد با همين مسئله مربوط دانست .