أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

134

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

داده شده و همان تقريبا بدون تغيير بار ديگر در حاشيه 93 الف نوشته شده است ، اما زير نام « عنصل » ( شمارهء 734 ) « 627 » . يا در 55 الف ، شمارهء 372 دربارهء « خوخ » ( هلو ) ، نخستين سطر ناتمام گذاشته شده و سپس با اضافات بسيار از نو در حاشيه 60 الف نوشته شده است . نقل از ديگر مؤلفان در عنوان‌هاى جداگانه غالبا تكرار مىشود . مثلا در شمارهء 665 ( يادداشت‌هاى 1 و 13 ) و شمارهء 735 ( يادداشت 26 ) نقل از ابو حنيفه دو بار تكرار شده است . در شمارهء 821 ( يادداشت 15 ) يك قطعه دو بار آورده شده است ، وانگهى ابتدا از قول ارجانى و سپس از قول ديوسكوريد . يك قطعه نيز در همان‌جا سه بار آورده شده است . قرار دادن واژه‌ها يا قطعاتى در يك عنوان كه ارتباطى با آن ندارد و ناشى از كج‌فهمى نسخه‌برداران است ، وضع را به مراتب پيچيده‌تر مىكند . اين موارد در صيدنه اندك نيست و همان گونه كه محمد غزنوى از نسخه‌برداران صيدنه نوشته ، بىشك وضع بد نسخهء اصلى موجب اين نارسايىها شده است . « 628 » در مواردى كه به وجود اين نوع اشتباهات در دست‌نويس ترديدى نيست ، آنها را در ترجمه اصلاح كرده و در يادداشت‌ها نيز متذكر شده‌ايم . به‌عنوان مثال نگاه كنيد به شماره‌هاى 175 ( يادداشت 1 ) ، 309 ( يادداشت 11 ) ، 314 ( يادداشت 11 ) ، 315 ( يادداشت 5 ) ، 316 ( يادداشت 2 ) ، 318 ( يادداشت 9 ) ، 325 ( يادداشت 2 ) ، 412 ( يادداشت 3 ) ، 705 ( يادداشت 31 ) ، 762 ( يادداشت 5 ) ، 838 ( يادداشت 2 ) ، 910 ( يادداشت 6 ) ، 911 ( يادداشت 2 ) ، 1114 ( يادداشت 3 ) . اما در موارد ترديدآميز تنها به نادرستى احتمالى در متن اشاره كرده و آن را بدون تغيير باقى گذاشته‌ايم . مثلا در شماره‌هاى 309 ( يادداشت 9 ) ، 399 ( يادداشت 11 ) ، 428 ( يادداشت 3 ) ، 429 ( يادداشت 7 ) ، 665 ( يادداشت 4 ) ، 747 ( يادداشت 8 ) . در برخى از بخش‌هاى دست‌نويس الف ترتيب الفبايى عنوان‌ها به هم خورده است كه به‌ويژه در شماره‌هاى 286 ( يادداشت 1 ) ، 295 ( يادداشت 5 ) ، 327 ( يادداشت 1 ) ، ( 627 ) . ذكر يك گياه يا يك ماده دارويى ديگر در عنوان‌هاى مختلف به نام‌هاى گوناگون تقريبا براى همه مجموعه‌هاى داروشناسى مشترك است ، البته بدون تكرار متن . چنين مواردى در صيدنه نيز اندك نيست . ( 628 ) . نك . همين‌جا ، ص 19 ، 24 .