أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

122

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

عربى انجام داده است . « 567 » بيرونى در الجماهر از كتاب اطيوس الامدى كه ابو الخير ترجمه كرده نام مىبرد . ابو الخير به عنوان پزشك شهرت بسيارى داشت و معاصرانش او را « بقراط ثانى » « 568 » مىناميدند . او چند اثر در پزشكى و فلسفه نوشته كه تقريبا به‌جا نمانده‌اند . بيرونى در صيدنه نام ابو الخير را بارها ( حدود هفتاد بار ) مىآورد اما فقط به دو اثرش اشاره مىكند : الحاشية على كتاب بولس الاجانيطى « 569 » . اين اثر احتمالا نام معيّنى نداشت و در صيدنه نيز به نام‌هاى حواشى ابو الخير ، الحاشيه على متن بولس ، حاشيهء كناش بولس و حواشى بولس آمده است . در نوشته‌ها هيچ‌گونه اشاره‌اى به اين اثر ابو الخير نمىشود . در اين‌باره فقط مىتوانيم از روى نقل‌هايى كه از آن در صيدنه آمده ، قضاوت كنيم . ابو الخير در آنها اغلب به مترادف‌هاى سريانى يا يونانى مواد دارويى اشاره مىكند ، گاهى نام‌هاى محلى آنها را به فارسى و ديگر زبان‌ها مىآورد و در برخى از نقل‌ها نيز تعريف فشرده و كوتاهى از داروها به دست مىدهد . « 570 » ازاين‌رو مىتوان حدس زد كه نقل‌ها از حواشى ابو الخير بر كتاب هفتم پولس كه به شرح داروهاى ساده اختصاص دارد ، صورت گرفته است . كتاب الاغذية . در زندگينامه‌هاى ابو الخير مربوط به سده‌هاى ميانه ، بين آثارش ذكرى از اين كتاب به ميان نيامده است . در صيدنه دو بار از اين كتاب نام برده شده است . « 571 » ابو على بن مسكويه ( در سال 421 / 1030 درگذشت ) ابو على احمد بن محمد بن يعقوب بن مسكويه ، ايرانىتبار ، مقام مهمى در دستگاه حكومت خاندان آل بويه داشت . دانشمند جامع الاطرافى بود و آثار ارزشمندى در ( 567 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 322 . از جمله ترجمه‌هاى او كتاب مسائل ثاوفرسطس را نيز نام مىبرند . ( 568 ) . ابو الحسن بيهقى ، تتمه ، 14 . قس . نظامى عروضى سمرقندى ، مجمع النوادر ، ص 112 - 113 . ( 569 ) . در اين‌باره نك . ص 89 . ( 570 ) . نك . « ابو الخير » در فهرست نام‌ها . ( 571 ) . نك . همين‌جا ، شماره‌هاى 62 و 818 .