كه عيسى بن ماسه يكى از پزشكان برجستهء زمان خود بوده و آثارى در فراورده‌هاى غذايى ، حجامت ، استفاده از گرمابه و جز اينها دارد . « 446 » اما از اشارات موجود در ديگر صفحات كتاب ابن ابى اصيبعه مىتوان تشخيص داد كه ابن ماسه در چه محدودهء زمانى مىزيسته است . ابن ابى اصيبعه در چند مورد به اسحق بن على الرهاوى اشاره كرده كه به‌نوبهء خود از ابن ماسه نقل مىكند . « 447 » ابن ماسه در اين نقل‌ها به صورت اول‌شخص سخن مىگويد و خبر مىدهد كه با يوحنا بن ماسويه ( 777 - 857 ) بارها ديدار كرده « 448 » و خليفهء متوكل « 449 » ( 847 - 861 ) و بختيشوع بن جبريل « 450 » ( در 870 درگذشت ) را ديده است . بيرونى در سى و شش عنوان صيدنه به ابن ماسه اشاره مىكند اما نام هيچ‌يك از آثارش را ذكر نمىكند . « 451 » حبيش حبيش بن الحسن اعسم الدمشقى خواهرزاده و برجسته‌ترين شاگرد حنين بن اسحق در نيمهء دوم سده نهم ميلادى در بغداد مىزيست . او عمدتا به عربى ترجمه مىكرد اما نه از اصل يونانى بلكه از برگردان سريانى معلم خود حنين . باوجود اين ، گاهى نيز دست به ترجمه از يونانى به سريانى نيز مىزده است و به اين ترتيب سى و پنج اثر جالينوس را به عربى و سه اثرش را به سريانى ترجمه كرده است . « 452 » بسيارى از ترجمه‌هاى متعلق به ( 446 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 184 . دست‌نويس كتاب الجماع وى به‌جا مانده است . بروكلمان ، I , GAL ، 232 ؛ I , SB ، 417 . ( 447 ) . نقل از ابن ماسه در الحاوى رازى ( 865 - 925 ) نيز ديده مىشود . مه‌يرهوف ، Arabian Pharmacology ، 1859 . ( 448 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 130 ، 148 ، 165 ، 175 . ( 449 ) . همان‌جا ، 157 . ( 450 ) . همان‌جا ، 142 . ( 451 ) . اشاره به ابن ماسه در الجماهر بيرونى نيز وجود دارد ( ص 185 ) . اما اينكه اين همان ابن ماسه است ، دقيق نيست ( ص 466 ، يادداشت 7 ) . ( 452 ) . Sarton , I , 613 .