أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
99
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
لغات و اصطلاحات دشوار الف ابازير : ابازير و توابل عبارت از چيزهايى است كه به جهت خوشبويى و مزه و اصلاح ، داخل غذا مىريزند و فرق ميان ابازير و توابل آن است كه توابل خشك و تر مىباشند به خلاف ابازير كه فقط خشك هستند ( كتاب حفظ الصحه ناصرى ) . اثاناسيا : به يونانى اسم معجونى است به معنى منقذ الأمراض و گويند اسم جگر گرگ است و چون معجون مزبور را يك جزو جگر گرگ است به اين اسم موسوم شده . اثاناسياء المعموله : به كبد الذّئب نافع است و جهت جميع مرضهاى جگر و درد جگر و قروح امعاء و سپرز و درد عصب نافع و جهت خدر هرگاه طلا كنند بر بدن مثل مرهم و جهت درد گرده و عسر النّفس و سرفه كه از كثرت رطوبت مجتمعه در سينه باشد و قطع پيچش و نزف الدّم و نفث - الدّم كند و به هم مىآورد قطع عروق جگر را كه عبارت از آورده است و نافع است جهت ناصور هرگاه طلا كنند به او مثل مرهم و جهت سموم مشروبه با شير بنوشند و اين مركّب از جهت آن مسمّى به اين اسم است كه آشاميدن او دور مىكند شارب آن را از امراض باذن اللّه تعالى و قوّتش بعد از چهار سال ضعيف مىشود . شيوه ساخت : زعفران ، مرّ صاف ، افيون ، جند بيدستر ، بزر البنج ، قسط المرّ ، قردمانا ، تخم خشخاش سياه ، سنبل الطّيب ، اصل الغافث با عصارهء غافث ، جگر گرگ ، شاخ سوخته راست بز هر كدام يك جزو . ادويه را كوفته و بيخته و آنچه خيسانيدنى است با شراب صاف جيد الجوهر يا جمهورى يا با مثلث يا نبيذ زبيب و عسل خيسانيده با سه وزن ادويه عسل كف گرفته بسرشند و بعد از شش ماه استعمال نمايند و قدر شربت از ربع مثقال تا نيم مثقال . ( تحفه حكيم مومن ) اثاناسياء الصّغرى : جهت درد جگر و سرفه و درد معده و بادها و قروح امعاء و قروح سينه و شش و براى سموم هوام بسيار نافع است . شيوه ساخت : ميعهء سايله يا يابسه ، زعفران ، قسط المرّ ، سنبل - الطّيب ، مرّ صاف ، عيدان البلسان ، افيون و سليخه از هر يك 4 درهم ، عصارهء غافث 8 درهم ، اصل - السّوس محكوك 12 درهم . ادويه را كوفته و بيخته با سه وزن ادويه عسل كفگرفته بسرشند و بعد از شش ماه استعمال نمايند . ( تحفه حكيم مومن ) اخلاط : جمع خلط . رجوع كنيد به خلط . اشربه : جمع شراب ادخال : به درون بردن ، داخل كردن . ارضى : زمينى اركان : جمع ركن . رجوع كنيد به ركن . استسقا : مرضى كه در آن ماده بارده غريبه وارد اعضاى ظاهرى و باطنى شده و موجب تورم آنها مىشود . انواع آن عبارت است از : طبلى ، لحمى و زقى . اسافل : جمع اسفل . اسفل : منطقه پايينتر ، زيرتر . اغلظ : غليظتر افسنتينى : رجوع كنيد به معجون افسنتين افقاع : همان فقاع است ، رجوع كنيد به فقاع .