بدترين آب‌ها ، آب كم‌ايستاده است . و آب چاه ، بد باشد و آب كاريز « 1 » از او بهتر باشد و همچنين به حسب عقل ، در هر محل بر عاقل ، حكم او به حسب گل و ممر و بسيارى و حركت و گشادگى پوشيده نباشد ، فى الجمله مقرر است كه : هرچند كه آب سبك‌تر است ، لطيف‌تر است . و سبكى به چند نوع مىتوان دانست : * يكى به اندازه معيّن و اختلاف وزن . * ديگر به پنبه كه به آب خيسانند تا خشك شود و باز كشند . * ديگر سبكى كه به ذوق شارب « 2 » دريابند . و آب غليظ به تقطير و پختن لطيف مىشود . و آب باران ، زمانى كه باد بسيار نيست و هوا مكدر نيست و ابر بلند است ، از آب‌هاى نيكوست و الا خالى از كدورتى نيست و عفونتى . فى الجمله ، بهترين آب‌ها از براى معتدل المزاج آن است كه گرم يا بسيار سرد نباشد ، زيراكه آب گرم ، معده را سست مىگرداند و آب بسيار سرد ، حرارت را به يك بار مىنشاند و دهم فجاء « 3 » است . پس بايد كه مايل به سردى باشد ، مفرط سرد باشد و اگر به برف و يخ سرد كنند ، بهتر آن است كه از بيرون باشد ، زيراكه برف خالى از بخارى نيست و يخ به پى مضر است و هر دو ، آب [ را ] غليظ مىكنند و اين‌قدر اشارت ، عاقل را كافى است . [ شراب معتدل المزاج ] اما شراب معتدل المزاج بايد كه زرد يا سرخ مايل به زردى و نيكو قوام باشد و تنك

--> ( 1 ) . قنات ( 2 ) . ذوق : چشيدن ؛ در متن اصلى دوق آمده كه آن هم مىتواند درست باشد ، الّدوق : چشيدن . ( فرهنگ ابجدى ) ؛ منظور از سبكى كه به ذوق يا دوق شارب دريابند سبكىاى است كه به توسط چشيدن نوشنده آب دريافته مىشود . ( 3 ) . دهم : ناگهان بر او آمد ، ناگهان بر او حمله‌ور شد . مفاجاة و فجاء [ فجأ ] الرجل : ناگهان بر او وارد شد و او را گرفت . ( فرهنگ ابجدى ) - به‌نظر مىرسد منظور از دهم فجاء ، اتفاق ناگهانى نامطلوب است .