أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
60
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
دفع [ مضرت ] آن به چيزهاى تر بايد كرد ، مثل زردآلو و آلو و آشهاى اينها به روغن بسيار . [ غذاهاى باددار ] مضرت غذاهاى باددار مثل آشهاى آرد خام و گندم و گزر « 1 » و شلغم ، قولنج بادى و درد سر و منع هضم غذا و نفخ و درد شكم و فتق و آواز گوش است . دفع آن به جاويدن مصطكى و كندر و تناول كمونى و فودنجى و آب نخوردن بايد كرد و چون چهار ساعت بر آن بگذرد ، شراب صرف كهنه اندكى نافع است . [ تناول غذاى زودگوار بر غذايى كه دير گوارد ] مضرت تناول غذاى زودگوار بر غذايى كه دير گوارد آن است كه زود هضم مىشود و [ حال آنكه ] هنوز اولى هضم نشده و راه گذشتن نمىيابد و مىماند و فاسد مىشود و اوّلى را نيز فاسد مىكند و سبب عفونت اخلاط مىشود و بخار او به دماغ مىرسد و افساد مزاج او مىكند . دفع آن به بعضى مسهلات سبك مثل آلو و شير خشت و ترنجبين و بعضى ميوههاى مسهل بايد كرد ، اگر گرممزاج باشد ؛ و اگر سردمزاج باشد به مثل شهرياران و ملوكى و افسنتينى و علاج نيكوتر ، قريب « 2 » آن است كه چيزى چند كه دير هضم شوند اما مصلح اول باشند مثل گشنيز خشك « 3 » و پنير تناول كنند تا اصلاح هر دو كنند و با هم از معده بگذراند .
--> ( 1 ) . جزر يا هويج ايرانى ( 2 ) . در نسخه خطى « غريب » آمده كه با توجه به معنى ، به « قريب » تصحيح شد . ( 3 ) . بين گشنيز و خشك در نسخه خطى واو وجود دارد . اگر واو را اشتباه كاتب بدانيم عبارت صحيح « گشنيز خشك » است .