أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
64
قانون ( فارسى )
برخى از اطباء گفتهاند : پياز معمولى را در دهان بجاوند و آبى را كه از آن مىتراود ببلعند و تفاله را بيرون آورند و بر جاى نيشزده بگذارند از مرگ حتمى رهايى مىيابند . برخى ديگر آزمودهاند و مىگويند اگر افعىزده آبگوشت قورباغه بخورد از مرگ رهايى مىيابد . گويند : گوشت راسوى در سركه خيش شدهء نمكسود بخورند خود را بيمه كردهاند . گوشت خرچنگ آبزى ، خون لاكپشت آبزى ( كشف ) نيز از اين پادزهرها هستند . برخى از اطباء گويند : اگر افعىزده سنگى را كه سنگ مار ناميده شده است بر خود بياويزد بهبود مىيابد . داروهاى تناولى ديگر كه مورد پسند واقع شدهاند از اين قرارند : گويند : كرفس بيابانى كه همان سمرفيون ( سمرسون - نسخه . ) است تناول شود ، در علاج گزش افعى خوب است . بيخ سوسن زرد ، برگ زراوند ، بيخ زراوند ، بيخ گياه مروخوش ، بيخ ماردارو ( هزارگوشان ) و بيخ هزارچشان همگى خوبند . قارچ چمنى به وزن يك درخمى را در شراب شيرينمزه اندازند و شراب را بخورند . افشرهء گياه گوش موش ، زيره ، زيرهء كوهى - كه بهتر از زيرهء عادى است - و افشرهء كلم همگى خوبند . كوشنه به وزن دو درخمى را با شش قيراط فلفل تناول كنند . بيخ گل نگونسار ( بخور مريم ) ، بزر كاشم ، بيخ كاشم و بزر سپند را با آب تره يا با آب كنگر بخورند . پنير مايهء خرگوش ، آرد گاودانه - كه خاصيت دارد - و زنجبيل را در شير پستان زنان بريزند و بخورند . بيخ اناريچه ( دينارو ) خوب است . و نيز بيخ گياه زنگى دارو - كه در تركستان زياد است - بسيار خوب و مفيد است . پوست زراوند و بيخ شبدر هر دو در علاج افعىزده تناول شوند خوبند . گويند : تربد را در شير تازه دوشيده به مار گزيده بخورانند بسيار مفيد است . گويند : شير گياه لبانه - كه به عقيدهام همان ترياق فراوى باشد - خوب است . گويند : بوشنجى نيز در علاج نيش افعى و نيش ساير جانوران بسيار خوب است . جواشير ( گاوشير ) را به وزن دو درهم با سركه بخورند . كوشنه سه مثقال بخورند . كوشاد به وزن سه مثقال بخورند خوب است پشك بز را در شراب خرد كنند و شراب را بخورند پادزهر خوبى است . داروهاى پارهكنندهء تندمزه از قبيل : سير ، پياز ، تره ، ترب و آب ترب همگى خوبند . نمكسودها خوبند و بويژه اندامان درونى راسو را كه نمكسوده باشند بخورند . كژدم برشتهء نمكسود ، زهرهء خروس نمك زده و هر اندام ديگر پرنده را كه نمك زده باشد بخورند خوبند .