أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

534

قانون ( فارسى )

ديرى نگذشت كه از طرف كليسا ، كتابهاى ماوراء الطبيعه و فلسفهء طبيعى با لغت نفرين روبرو شدند و تحريم گشتند . امّا در سال 1255 تدريس اين دو كتاب در دانشگاه پاريس از نو شروع شد . لاجرم باز ساطور تحريم كليسا به كار افتاد . اين باره تدريس اين دو كتاب تا سال 1263 همچنان ممنوع بود . ليكن علم و دانش تا ابد در بند نمىمانند ؛ كليسا سپر انداخت و كار به جايى رسيد كه پاپ اعلان كرد هر دانشجويى كاملا بر فلسفهء ارسطو آگاه نباشد در امتحان پذيرفته نمىشود . در مدت تحريم و استبداد كليسايى ، كتابهاى ابن رشد از بين رفته بودند و تنها ترجمهء عبرى آنها مانده بود ، كه باز از زبان عبرى برگردانده شدند و دانش‌پژوهان اروپا از اين راه دوباره با ابن رشد و فلسفه‌اش آشنايى پيدا كردند . اما همين‌كه راه جنگهاى صليبى به خاورميانه كشيده شد و علماى اروپا چشم بر فرهنگ عرب گشودند ، بىدرنگ و با كمال نشاط به گردآورى كتب ترجمه شده از ارسطو و اصل كتابهاى ابن سينا و ابن رشد پرداختند و آنها را از عربى به زبان لاتين و غيره ترجمه كردند و سرتاپا شيفتهء فلسفهء قديم و جديد شدند . در آن ايام بود كه ارمنگو كتاب قانون در طب ابن سينا را در سال 1284 ميلادى به زبان لاتين ترجمه كرد . اين ترجمه سرآغازى بود كه چشم و دل اروپاييان را به سوى ابن سينا گشود . بدين ترتيب ترجمهء آثار ابن سينا به زبانهاى اروپايى شروع شد و پايان نيافت . دومينگوى سوم دانشمند نامى ، كه در سال 1181 وفات يافته است ؛ از كتابهاى ابن سينا كتاب النفس ، كتاب طبيعت ، كتاب ماوراء الطبيعه و چند بخش از كتاب شفا را ترجمه كرد ، كه همگى در سال 1568 در پاريس چاپ و منتشر شدند . جيرار دى كريمونا ( 1114 - 1187 ) م ، كتاب قانون در طب ابن سينا را به زبان لاتينى ترجمه كرد . در ميان سالهاى 1473 - 1527 ، همين ترجمه پانزده بار تجديد چاپ شد و خود استاد جيرار قانون در طب را به زبان عبرى نيز ترجمه كرد كه چاپ و منتشر شد . ترجمهء قانون در طب جيراردى كريمونا در منتهاى رواج بود تا اخيرا دانشمند ديگرى به نام اندريا باگو به ترجمهء قانون به زبان لاتين همت گماشت ، كه اهل نظر ترجمهء او را بر ترجمهء پيشين ترجيح دادند . متن عربى قانون ابن سينا در سال 1593 ميلادى در رم چاپ شد و انتشار يافت . ميخاييل سكوت ( 1175 - 1236 ) م ، كه سابقا ذكرى از او آمد ، راهبى اسكاتلندى بود و كارنامهء دكترى خود را از دانشگاه آكسفورد داشت و از طرف دانشگاه پاريس به لقب دانشمند رياضيات نايل آمد . سكوت با زبان عربى و زبان عبرى آشنايى كامل داشت . در سال 1210 ميلادى كتابى را زير عنوان خلاصه‌اى از فلسفهء ابن سينا انتشار داد ، كه از كتابهاى بسيار ارزنده به شمار مىآيد . سكوت - چنان كه اشاره شد - بنا به دعوت امپراطور فريدريك دوم به سيسيل رفت و به رتبهء منجم مخصوص دربار منصوب شد . از سال 1220 تا 1236 سرپرست مؤسسهء ترجمهء دربار امپراتورى شد . در اين مدت كتاب الحيوان تأليف ابن سينا و كتابهاى ارسطو با شرح ابن سينا