أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

528

قانون ( فارسى )

مبتلا شد . طبيبان همدانى در معالجهء آن دختر عاجز ماندند . ابو على را خواستند ؛ همين‌كه معاينه كرد فرمود اين دختر عاشق است و ياراى اظهار آن را نداشته و رازى كه از آن مىسوزد و مىسازد او را به اين روز انداخته است . دختر انكار كرد . بو على گفت اگر بخواهيد من او را وادار مىكنم كه راز دل را فاش كند . دست بر نبض دختر گذاشت و به پيرامونيان فرمود : شما نام كسانى را ذكر كنيد كه پنداريد سزاوار دل بردن اين دخترند . آنان شروع به ذكر اسامى كسان كردند و ابو على مراقب نبض زدن دختر بود . با ذكر نام نفرى نبض دختر بهم خورد و حالتش متغير شد . فرمود عاشق اين شخص است و عشق به حدى در وى تأثير كرده كه اگر به وصال معشوق دست نيابد زندگى را مىبازد . دختر را به آن شخص دادند و شفا يافت . از آن تاريخ بو على را در همدان به نام طبيب حاذق و ماهر مىشناختند . دست بر قضا در آن اوان شمس الدوله كه حاكم و زمامدار همدان بود به قولنج مبتلا گرديد و از معالجهء بو على بهبود يافت . شمس الدوله بو على را به وزارت منصوب كرد . در سال 412 كه بو على همچنان در منصب وزارت بود لشكريان - كه از دولت سخت برآشفته بودند - به خانهء ابن سينا يورش برده و هرچه داشت به تاراج بردند و از امير خواستند كه بو على را بكشد . امير امتناع كرد و به همين بسنده كرد كه از وزارت معزولش كند . ابو على مدت چهل روز در خانهء يكى از همدانيان مخفى شد . باز بيمارى قولنج به سراغ شمس الدوله آمد ؛ شيخ را جستجو كردند . از اختفا بيرون آمد و به نزد امير رفت و قولنج را از او دور كرد . همين سبب شد كه با معذرت ، دوباره به وزارتش منصوب كردند . بعد از وفات شمس الدوله ، جانشينش سماء الدوله ابو على را در قلعهء فردجان زندانى كرد و بعد از مدتى آزاد نمود . بو على از همدان مخفيانه بيرون رفت و رهسپار اصفهان شد و به امير علاء الدين كاكويه - كه فرمانرواى اصفهان بود و از مدتها پيش با وى دوستى داشت - پيوست . بو على در دربار علاء الدوله با احترام شايان مقام خويش پذيرفته شد و با فراغت بال سالهاى سال به تدريس و تأليف و كارهاى ادارهء مملكت پرداخت . در ماه رمضان سال چهارصد و بيست و هشت هجرى ( 1037 ميلادى ) در سفرى كه همراه علاء الدوله رهسپار همدان بود ، در اثناى راه بيمار شد و بيمارى قولنج به وى امان نداد و قبل از رسيدن به همدان وفات يافت . همان جا به خاك سپرده شد و آرامگاهش قبلهء علم دوستان شد . دانشمندان معاصر ابن سينا 1 - ابو ريحان بيرونى 362 - 440 هجرى قمرى . كه به علوم رياضى ، هيأت ، تاريخ ، طب و ساير علوم يونانى و هندى آشنا بوده است . 2 - ابو سهل مسيحى ، متوفى 390 هجرى قمرى ، طبيب و فيلسوف مشهور بغداد كه از اهالى گرگان بوده و دائرة المعارف طبى يكى از تأليفات او است . 3 - ابو نصر منصور ابن على ابن عراق ، رياضىدان و منجم مشهور در قرن چهارم و اوايل قرن