أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
24
قانون ( فارسى )
36 - شراب خالص را ناشتا خوردن . بارها رخ داده است كه كسى ناشتا و بويژه بعد از ورزش و خستگى قبل از صبحانه شراب خالص بدون آب خورده است ، و بويژه شراب پرمايه و شيرين - كه بدتر است - و دچار خفگى ، درد زياد و التهاب شده است . علاج اگر ممكن باشد قى كردن بسيار خوب است كه شراب را بيرون اندازد ، پاكسازى وسيلهء خونگيرى و اسهال ممكن است لازم باشد . بعد از پاكسازى لازم وسيلهء آب سرد ، فوگان سرد شده ، آب ماست ترش سرد شده ، آبميوهها ، قرص كافور و امثال آن بايد مزاج شراب خوردهء نابهنگام را سرد گردانى . 37 - عسل بد . نوعى عسل هست كه اكثرا رهآورد منطقهء ارقليا است . مزهاش تند است و بو كنى عطسه مىكنى . خوردنش بعضى اوقات كار دست عسل خورده مىدهد و همان بر سرش مىآيد كه بر سر پياز موش خورده و گزنه خورده و امثال آنها مىآيد . كسى كه آن را بو مىكند به حالت غش كردن نزديك مىشود و عرق سرد مىكند . نوعى ديگر از عسل هست كه از عسل ارقليايىها هم بدتر است و همان كار شوكران مىكند و علاجش علاج مسموم شوكران خورده است . علاج مسموم شده از عسل بد فيجن بخورد ، ماهى نمكسود نوش جان كند ، شربتى را بنوشد كه به او نومالى ( شربت آب انگور و عسل برابر ) مشهور است . و پيوسته بنوشد و تا امكان دارد قى كند . 38 - مويزك عسلى ( دبق ) . كسى كه مويزك عسلى بخورد ، به دلپيچه و قرقر شكم مبتلا مىشود ، شكمش قبض مىگردد و سرش گيج مىرود . علاج بايد آب و عسل بخورند و خود را قى دهند . وسيلهء حقنه مايهء نرم و نرمىبخش ، حقنه شوند و از داروهاى زير استفاده كنند : خاراگوش همراه شراب زياد ، اسكنجبين و آبپز ترتيزك آبى « 1 » كه بسيار خوب است بخورند . سنبل را همراه گند بيدستر و فلفل را با آب گرم و سركه بخورند . تا اينجا بحث راجع به داروهاى سمى گرممزاج بود ؛ اينك به بحث دربارهء داروهاى گياهى سردمزاج مىپردازيم : 1 - افيون . كسى كه از خوردن افيون ( ترياك ) مسموم شود ، روىآورهاى زير بر او وارد
--> ( 1 ) - ترتيزك آبى : جرجير - قرة العين . در زبان كردى كوزه له نام دارد .