أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

454

قانون ( فارسى )

ما در اين جمله آن قبيل داروهاى تركيبى را نام مىبريم كه در علاج يك يا چند بيمارى ويژگى دارند . و گاهى داروهايى را بازگو مىكنيم كه در جملهء اوّل هم ذكرشان آمده است . هر دارويى كه در اين جملهء دوم ذكر مىشود از داروهاى آزموده شده است و اثبات كرده كه نتيجهء خوبى مىدهد . منظور ما از اين دسته‌بندى داروها در چندين مرحله ، روشن ساختن خواننده است كه بر اسلوب معالجه و داروى لازم در معالجهء همهء بيماريها يا اكثر بيماريهاى موجود آگاه باشد . براى اين منظور ترتيب داروها را به‌طورى در نظر گرفتيم كه : 1 - كسى كه كتاب قانون در طب را مىخواند ، هروقت بخواهد كه داروهاى اختصاصى به علاج يكى از بيماريها را پيدا كند ، كارش آسان و ميسور باشد . براى مثال شخصى مىخواهد بداند چه دارويى در علاج گرى ( جرب ) خوب است . كتاب دوم قانون را مطالعه كند . كتاب دوم شامل داروهاى تكى و ساده است . فورا و بدون تأخير مىتواند تمام داروهاى سادهء علاج جرب را در جدول داروها بيابد . 2 - بعد از آنكه داروهاى سادهء مربوط به علاج گرى را پيدا و يادداشت كرد ، آنگاه به كتاب سوم و كتاب چهارم قانون مىرسد و مىگردد و موضوع مخصوص بيمارى گرى و علاج بيمارى گرى را مىيابد . حالات و چگونگى بيمارى و داروهاى شايان علاج آن بيمارى را به تفصيل مىخواند ؛ داروهايى را مىيابد كه از همان داروهاى ساده و تكى كه در كتاب دوم خوانده است تركيب شده‌اند . 3 - در مرحلهء سوم نياز به خواندن و مطالعهء كتاب پنجم - كه ما آن را اقرابادين ( داروسازى ) ناميده‌ايم - دارد ؛ كه اگر بقيه‌اى از داروهاى تركيبى مانده باشد ، در اقرابادين مىخواند . اگر در كتاب سوم و چهارم نام معجون و داروهاى تركيبى ديگر را خوانده و معنى و مفهوم را ندانسته است ، در كتاب پنجم به شرح و تفصيل ذكر شده‌اند و همه را درمىيابد . علاوه بر اين ، معالجهء هريك از بيماريها را در برابر داروهاى ويژه به آن مىخواند ؛ كه هرگاه خواننده درست بر هر پنج كتاب قانون آگاه باشد ، اگر معالجهء همه بيماريها را نداند حتما با معالجهء اكثر بيماريهاى موجود آشنا مىشود . حال بگذار به تفصيلات جملهء دوم از كتاب پنجم قانون بپردازيم - كه اين جملهء دوم شامل هشت گفتار است .