أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
16
قانون ( فارسى )
و قلب بيمار بگذار ! قاوت سيب و قاوت جو را با برفاب بخورد و گلاب قند در آن باشد . خوردن آب انار ترش ، افشرهء پنيرك ، هندوانه ، آبجو ، آب تاجريزى و ماست ترش همگى خوبند . 3 - قونيون « 1 » . من شخصا اين دارو را نمىشناسم ، اما از اثراتش چنان پندارم كه نوعى از بيس باشد . چنان كه اطباء گويند روىآورهاى پيامد خوردن اين دارو از قرار زير است : درد گزشى در شكم ، سكسكه ، غش كردن ، رخسار بيمار همگى زرد مىشود و بويژه لبهايش بسيار زرد مىشوند ، نفسش سرد است و بدبو ، نمى بر بدنش مىنشيند ، بدنش سرد مىشود ، سرش سنگين مىگردد و بعد از آن عقلش درهم مىشود ، نبض كوچك و بريده بريده مىزند ، بيمار عرق سرد مىكند و يكباره سرخ مىشود و مىميرد . علاجش اگر باشد علاج بيش و علاج ساير داروهاى سمى گرم مزاج است . 4 - فربيون ( شير گياه شير سگ ) . كسى كه از خوردن فربيون مسموم شده است افسردگى زياد از حد و حالت التهابى به دو روى مىآورد . احساس درد گزشى در شكم مىكند ، سكسكه مىگيرد و ممكن است شكمش به شدت و افراط اسهال شود . علاج بايد بيمار قى كند و بعد از قى كردن روغن حيوانى گدازيده و كره زياد بخورد . بعد از آن علاج مسموم قرون السنبل را به عمل آورده بر دوام آب انار ترش ، آب سيب ، آب ماست بخورد و اين رژيم را ترك نكند . 5 - شير گياهان . شير گياهان كه سمى هستند هفت نوع از هفت گياه است ، كه در جدول داروهاى تكى و ساده آمدهاند . آنچه در بين آنها از حيث سمى بودن ويژگى دارند عبارتند از : شير گاو كشك ( شبرم ) ، شير استبرك ( خرك ) و شير لبانه ( سينهپيچ ) . پيامد اين شيرهاى سمى همان پيامد اثرات شير گياه شير سگ است و درد گزشى زياد و اسهال بيش از حد به دنبال دارند . بايد كوشش كرد كه به وسيله روغن حيوانى و كره از تأثير سم كاست . و اگر بيمار اسهال خونى گرفت يا خون شاشيد ، علاج اين حالات را سابقا شرح دادهايم . گويند اگر كسى به وزن دو درهم شير گياه گاو كشك بخورد مىميرد . كسى كه شير گاو كشك خورده و مسموم شده است بايد با برفاب آبتنى كند . گويند اگر كسى به وزن سه درهم شير استبرك بخورد ، جگرش پارهپاره خواهد شد و در روز دوم مىميرد . آن هم علاجش همان علاج مسموميت از شير گياه شير سگ و مسموميت از شير گاو كشك است . 6 - سقمونيا ( محموده ) . كسى به وزن دو درهم سقمونيا بخورد مىميرد . حالت سمىاش نزديك
--> ( 1 ) - قونيون : قرصى كه از قونيطس سازند . سوكران را نيز فونيون نامند - تحفه . قونيطس مازريون همان مازريون خامالاون است و خامالاون سياه سم قاتل است - تذكرهء انطاكى .