أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
341
قانون ( فارسى )
نيست ؟ كه عادتا اسكنجبين نوشيدن و اسكنجبين نوشان بسيار كمتر از شراب نوشانند . پس بايد ما ذوق نوشنده را در نظر بگيريم و مراعات كنيم نه اينكه ذوق خودمان را داور قرار دهيم . از بيمارى كه به وى اسكنجبين مىدهى بپرس كه : مىخواهى ترش باشد يا شيرين ؟ آبش زياد باشد يا كم ؟ چه اگر اسكنجبين به كسى بخورانى و با ذوقش سازگار نباشد ، ديگر از دستت مىرمد و دفعهء ديگر گيرش نمىآورى . آنچه به رأى من با ذوق اكثريت مردم سازگار است ، دستور ساختنش چنين است كه در زير مىآيد : عسل كف گرفته چند است نيم برابر آن سركه بياور و باهم قاطى كن ! چهار برابر عسل آب هم در آن بريز و بر آتش نرم بگذار كه به آرامى بپزند . آب براى اين است كه تا آب بخار مىشود خامى در سركه نماند . هر كفى را كه برآمد آن به آن برچين ! عسل بد كف زياد مىآورد و اگر زودبهزود آن را نگيرى چنان كه لازم است نمىپزد ؛ اما اگر عسل خوب باشد كفش كم است و زودتر بر مرام ما مىپزد . در اين پختن آرام ، يك دوم آب از بين مىرود و خامى در سركه نمىماند و خوب درهم مىآميزند . دستور ديگرى هم هست : سركه يك جزء ، عسل دو جزء ، آب چهار جزء . همه را باهم در ديك بريز و بر آتش بگذار بپزد تا يك چهارم مىماند . البته كف عسل را هميشه بگير ! اگر خواستى كه اسكنجبين قوىتر باشد ، سركه را به اندازهء عسل كن و آنگاه اگر براى كسى تجويز مىكنى - تماما مانند شرابى كه با آب مخلوط مىشود - برابر با ذوق بيمار آب در آن ريز ! سفارش مكن كه هر روز اسكنجبين بخورند ، مبادا دهانهء معدهشان زيان بيند ؛ يك روز در ميان بخورند خوب است . اسكنجبين كذايى تا ژرفاى مفاصل راه مىيابد ، كيموس را از رودههاى تحتانى سرازير مىكند و رطوبت بدن را تحليل مىبرد . هستند كسانى كه اسكنجبين بدون آب مىخورند كه رطوبت دهانهء معده را بزدايد و به پايين سوق دهد . كسى كه بايد براى مداوا اسكنجبين بنوشد ، بايد آن را صبح بنوشد و تا نيمروز هيچ نخورد و بعد از آن گوشت جوجهء مرغ با زيره و شورباى همراه با زيره بخورد . 4 - اسكنجبين تأليف ما شكر بسيار خوب را در ديك ريخته و سركهء بسيار تندمزه و پرمايه بر آن بريز ! سركه چندان نباشد كه شكر را بپوشاند . و اگر بخواهيم كمتر ترش باشد سركه را كمتر مىريزيم . بعد از آن بر آتش بگذار ! بايد آتش نرم و كمشدت باشد و آرام گرم شود تا شكر در سركه حل گردد . بايد به وسيله كاسهء مس يا هرچه باشد كفش را گرفت . در هرحال بايد كف را برچينيم و اصل شكر و سركه را حركت ندهيم . با پارچه مىتوانيم كف را برچينيم . هرگاه از كف پاك شد ، آب بر آن بيفزاى تا كممايهتر شود . و بعد از آن بايد بر آتش بپزد تا قوام گيرد . سپس از آتش برداشته سرد كرده و به كار گير !