أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
284
قانون ( فارسى )
كامل داشته باشد . از آن پس اين ريزهها را بر سنگ ساييدن جواهرات بسايند . 2 - سنگ يشم به وزن يك درهم ، عقيق به وزن يك درهم ، به همان ترتيب ياقوت ساييده شوند . 3 - به وزن يك درهم طلا را در بوتهاى زرگرى - كه آن را قبلا مردارسنگ ماليده باشند - بر آتش بگذار تا نرم مىشود و كش مىرود و نازك مىگردد ؛ آن را بكوب تا از سونش ساييدهء آن دو دانگ به دست مىآيد . 4 - نقره به وزن يك درهم با مقدارى بسيار كمقلع در بوته ريخته شود و نرم گردد و كش رود ؛ سپس بكوبند تا ريزهريزه مىشود . 5 - آنگاه همين سونش و ريزهريزه شدهها را همگى در آلت سودن مواد معدنى - كه صلايه نام دارد - چندان بسايند كه مانند گرد و خاك بسيار نرم شوند . همان سودهها همگى را در شراب ريحانى ( خوشبو ) بيالاى و باز بساى تا خشك مىشود و دوباره چندباره بساى كه به كلى نرم گردماننده مىشود و چنان درهم بياميزند كه همه يكى شوند . اين مجموعه را يك جزء حساب كن ! 6 - قارچ چمنى ، سس صغير ، فلفل ، زنجبيل ، ميخك و مرزنگوش هريك نيم جزء ؛ يعنى هريك از اينها به اندازهء نصف سودهء معدنيها باشد . سنگ ارمنى ، سنگ لاجورد ، نمك نفطى ، زنجبيل بيابانى ، درونه ، بهمنان و گل گاو زبان از هريك يك سوم جزء ، سنبل رومى ، حماما ( هل ) ، سوسن زرد ، ساذج ، دارچين چينى ، مرزه ، آويشم ، حسل و زيره از هريك يك چهارم جزء ، پونهء كوهى ، كرفس كوهى ، سنگ يهودى ، بزر كرفس ، مر ، كندر ، زعفران و فلفل سفيد از هريك يك ششم جزء ، استخوان دندان فيل ( عاج ) يك سوم جزء . همهء اين داروها را بكوب و خرد بساى و داروهاى گردمانند شدهء معدنى قبلى را در آنها مخلوط كن و باز همه را باهم بساى و با دو برابر مجموع داروها عسل بليله درهم بسرش و قرصهاى يك مثقالى از آن بساز و مورد استفاده قرار ده ! 89 - معجونى ديگر از جالينوس اين دارو در علاج بيماريهاى قصبهء ريه ، قرحهء ريه ، خون و چرك برآوردن از راه دهان ، در جلوگيرى از ريزش مواد ناباب به سينه و در اصلاح بلندنفسى غير طبيعى بسيار خوب است . داروهايى كه در معجون جالينوس واردند از اين قرارند : نسخه صمغ درخت بنه چهار مثقال ، زعفران چهار مثقال ، كندر چهار مثقال ، مرّ و دارچين از هريك چهار مثقال ، حماما ( هل ) سه مثقال ، ثمر صنوبر ، شيرينبيان پوست كنده هريك چهار مثقال ، سنبل شامى دو مثقال و نيم ، دارچين ختايى سياه دو مثقال ، كتيرا و خرماى شامى بدون هسته از هريك سه مثقال ، بارزد پاك از آلايش و برگزيده سى مثقال ، گل شاموس ( كوكب ) و كوشنه هر يك چهار مثقال . [ در نسخهاى نوشتهاند كوشنه يك مثقال ] . بيست و هشت اوقيه عسل بسيار