أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

269

قانون ( فارسى )

نسخه افيون و بنگ سفيد هريك ده مثقال . شير شير سگ ( فربيون ) ، زعفران ، سنبل ، عاقرقرحا ، سورنجان ، قاقله و فلفل دراز هريك پنج مثقال . داروها را كوبيده ، ساييده و بيخته در عسل كف برچيده بسرش ! براى نيرومندان و بزرگسالان مقدار تناولى يك دفعه نيم مثقال و براى كودكان به وزن يك دانگ تجويز كن ! 62 - معجون سير اين داروى تركيبى - كه نام معجون سير را بر آن گذاشته‌اند - از آن داروهاى ممتاز است كه در علاج بهك ، بيماريهاى ناشى از سرما و سردمزاجى ، خلط خام و بيماريهاى ناشى از خلط بلغمى بسيار داروى خوبى است . بدن را نيرو مىدهد ، رنگ چهره را صفا مىبخشد ، كسى كه اين دارو را استعمال كند جوان مىماند . براى هر دردى دوا است ؛ در سرماى زمستان آن را بخورند گرم مىشوند ، نمناكى و تراوشات مقعد را از بين مىبرد ، شكم را به حال طبيعى نه قبض و نه اسهال نگه مىدارد . داروهاى تركيبى معجون سير و دستور مراحل ساختن آن از قرار زير است : نسخه 1 - نخود شامى « 1 » بيست و پنج من ( يك قفيز ) را در آب صاف و گوارا بريز و بگذار كه يك شب تا صبح در آب خيس شود . فرداى آن شب با همان آب بر آتش نرمش بگذار تا بجوشد ، آن‌قدر كه رنگ آب به سياهى بزند و نخودها تكه‌تكه شوند ، آنگاه بپالاى ! 2 - به مقدار كافى سير بياور و دانه‌دانه‌اش را پاك كن و در آن آب پاليدهء نخودها بر آتش بپز تا سيرها چندان مىپزند كه نرم مغزپخته مانند مىشوند . 3 - آنگاه شير گاو تازه دوشيده را بر آن بريز ! شير چندان باشد كه چهار انگشت برهم نهاده از مجموع داخل ديگ بالا آيد . آنگاه ديگ را بر آتش بسيار كم حرارت چراغ‌مانند بگذار . بماند تا مادهء آبكى بخار مىشود و شير نمىماند يا تقريبا از بين مىرود . 4 - آب نخود و سير شير خورده در ديگ مسين را مانند خمير بسرش و عسل چندان بر آن بريز كه چهار انگشت خمير را بپوشاند . عسل بايد سفيد و صاف شده باشد . ديگ را بر آتش بگذار كه با عسل دوباره بپزند ، تا تقريبا منعقد مىشود . 5 - حساب كن ! در برابر هر رطل از سير كه در آن ريخته‌اى ، داروهاى زير كه عبارتند از : تودرى ( قدومه ) سفيد و تودرى قرمز دوازده مثقال ، فلفل سه مثقال ، حبق ( پونهء بيابانى ) ده مثقال ، خولنجان ده مثقال ، دارچين ده مثقال ، فلفل دراز پنج مثقال .

--> ( 1 ) - بهترين نوع نخود سفيد است ، نه آنچه كه بسيار درشت و صاف است - تذكرهء انطاكى .